Monday, October 25, 2021

ඒත් එයා මෙච්චර වෙලා ලිව්වේ මොනවාද ?

ප්‍රාඩ විලී

සායනික සටහන් නොවේ - මේ ජීවිත සටහන් ගොන්නකි කියලා අනිත් කොන බ්ලොග් එක ලියන්න පටන් ගත්තේ 2009 දී.... ලේක් හවුස් රැස පුවත් පතට  ලිපියක් ලියන්න කියලා ආපු ඉල්ලීමත් එක්ක, තිරුවටත් බ්ලොග් එකේ ලීව "සායනික සටහන් නොවේ" කියන නම ගැලපෙනවා කිව්වේ, කසුන් පුස්සේවෙල මල්ලි.   අවුරුදු දෙකක් ලියපු පුවත්පත් තීරු ලිපි තමා 2019 දී සායනික සටහන් නොවේ කියලා grantha.lk ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශන සමාගම විසින් මුද්‍රණය කළේ. පොතේ එහෙම කතා 60ක් තියෙනවා
දැන් ඒ පොතේ තෙවන මුද්‍රණය යන්නේ....
පොතේ නැති කතා ගොන්නක් අතේ ඉතුරුවෙලා තියෙන නිසා බ්ලොග් එකේ දාන්න හිතුවා.
ප්‍රාඩ විලී ගැන ඔබ අහලා තියෙනවද ?

සුදු කෝට් එකත් දමාගෙන නළාවත් බෙල්ල වටේ දමාගෙන බොහොම ආසාවෙන් සායනික අධ්‍යාපනය පටන් ගත්ත තුන්වෙනි අවුරුද්ද අමතක නොවේ. බොහෝ රෝගාබාද ගැන ඒවෙද්දිත් පොත පතෙන් කියවා ඇතැම්විට ඒවායේ මූලබීජ හේතුසාධක සහිතව හඳුනාගත් නමුත් අපි වෛද්‍යවරු කරන වැඩ කරමින් සැබැවින්ම වෛද්‍ය අධ්‍යාපනයට පිවිසුනා වගේ දැනෙන්න ගන්නේ ඔය කාලයේ. බොහෝ විට සති කිහිපයක් පුරා එක එක වාට්ටු සහ අංශවල මහාචාර්ය ඒකකවල අධ්‍යාපනය ලබන්නට සිදුවුනි.
ළමා රෝහලේ මහාචාර්ය ඒකකය වෙත ගිය අප සියල්ලෝම, දෙතුන්දෙනාගේ කණ්ඩායම් සාදා රෝගී දරුවන්ගේ ඇඳ අංක බෙදා දුනි. 
ඇඳ සොයාගෙන ගිය මට දකින්න ලැබුනේ ජනේලෙන් එපිට පෙනෙන කුඩා උද්‍යානය දෙස බලාගෙන සිටිනා ස්ථුල දැරියකි. අසල කවුරුත් නොරැඳීමට හේතුව ලෙස අනාථ ළමා නිවාසයක සිටින දැරියක බව හෙදිය අප හා කීවාය. 
"ලේසි නෑ කතා කරන්න නම් ඒත් ට්‍රයි කරලා බලන්න" කියමින් ඇයගේ සායනික සටහන් ගොනුව අප අසලින් රැගෙන ගියාය. 

අප දුටු සැනින් සිනහ වූ ඇයට අප හා කතා කරන්නට හැකි දැයි ඇසූ විට කතා කරන්න අපහසු බව කට පෙන්වමින් අභිනයෙන් පැවසූ ඇය මා අත තිබූ පෑන සහ පොත ඉල්ලා "ලියා දෙන්න දැ"යි අභිනයෙන් ඇසුවාය. 

බොහොම කැමැත්තෙන් ඇයට ඒවා දුන් අප දෙදෙන ඇගෙන් ප්‍රශ්න අහන්නට ගත් අතර සෑම ප්‍රශ්නයකටම පසු ඇය අපට අතින්, කථාව නවතන්නට සංඥා කර කොලයේ යමක් බොහොම වැර වීර් යයෙන් සටහන් කරන්නීය. නමුත් ඇය අප ඉදිරියේ හිඳගෙන ඉන්නා හැටියට ඇය ලියන්නේ කුමක්දැයි අපට නොපෙනේ.
ඔය ආකාරයෙන් අපට අසන්නට වුවමනා ප්‍රශ්න ඇසුවාට පසු ඇය ලියූ කොළය අපට දුන් අතර එහි වූයේ විවිධ හැඩයක් ගත් ඉංග්‍රිසි ආර් අකුරු පේළිගොඩකි. පිටුව පිරෙන්න ඇය ආර් R අකුරු ලියා තිබුණි. 
අප දෙස බලා පියකරු සිනහවක් පෑ දැරිය මේ බලා ඉන්නේ අප කියන්නේ කුමක්ද කියාය.
"හරිම ලස්සනයි " ඇය අගය කරමින් සුසුමන් හිතේ සඟවා කියූ මා ඇයට සමු දී,  වාට්ටුවෙන් පිටට දිව ගියේ හැඬුම් නතර නොවුන නිසා ය. අවුරුදු දහ හතරක් පමණ වන ඇය බුද්ධි හීන දැරියකි. ඇගේම ලෝකයක් තනාගෙන ජීවත් වෙන සිනාමුසුව සිටින මේ දැරියගැන දැනෙද්දි මා එළියේ පඩිපෙළමුල හිඳගෙන ගලායන කඳුළට ඉඩ හැරියාය. 

ඇයගේ ජෛව ලක්ෂන අනුව සින්ඩ්‍රෝම රෝගයක ලක්ෂන මතක් වේ. අප ඉගෙන ගනිමින් සිටියේ එවන් මිනිස් ජාන සැකැස්මේ අඩු පාඩු කම් නිසා ඇතිවන ජානමය ආබාධ ගැන ය. 
"ඇය ජීවිත කාලය මුලුල්ලේම මෙහෙමයි" , ඉතා ප්‍රියමනාප මුහුණක් සහිත මේ දැරිය දෙස බලාගෙන මම ද යෙහෙළියද විටින් විට ඒ ප්‍රශ්නය අසා ගත්තෙමු. 
Prader-Willi සහලක්ෂණය යනු ශරීරයේ බොහෝ ඉන්ද්‍රිය අවයවවලට බලපාන සංකීර්ණ ජානමය තත්වයකි. 15 වෙනි ක්‍රෝමසෝමයේ ඇතිවන ජාන අඩුවීමක් හෝ නොපිහිටීමක් නිසා ඇතිවන මෙම තත්වය ඉතා කළාතුරකින් ඇති වෙන්නකි. මෙම ක්‍රෝමසෝම 15 ජාන නොපිහිටීම මොළයේ හයිපොතැලමස් යන කොටසේ සැකැස්මට බලපාන බව සොයාගෙන ඇත. එහෙත් මේ තත්ත්වය ඇතිවීමට හේතුව තවම සොයාගෙන නැත. එය ප්‍රවේනිගතව උරුමවන රෝගී තත්ත්වයක් නොවන බවද පැවසේ.

ළදරු අවධියේදී, මෙම තත්වය දුර්වල මාංශ පේශි, දුර්වල බුද්ධි වර්ධනය සහ කායික වර්ධනය මගින් සංලක්ෂිත වේ. ළමා කාලයේ සිටම,මේ දරුවන්ට අධික ආහාර රුචියක් ඇති අතර, එය අධික ලෙස ආහාර ගැනීමට සහ තරබාරුකමට හේතු වේ. ප්‍රාඩර්-විලි සින්ඩ්‍රෝමය ඇති සමහර පුද්ගලයින්ට, විශේෂයෙන් තරබාරුකම ඇති අයට දියවැඩියාව ඇතිවේ. (දියවැඩියාවේ 2 වර්ගය - වඩාත් සුලභ ආකාරය වේ) අධි රුධිර පීඩනය අක්මාව සම්බන්ද රෝගාබාද සහ පිත්තාශයේ ගල් ඇතිවීම වැනි තත්ත්වයන්ට ද ගොදුරු විය හැක.

ප්‍රාඩ-විලි සින්ඩ්‍රෝමය ඇති පුද්ගලයින්ට බුද්ධිමය දුර්වලතා සහ ඉගෙනීමේ දුර්වලතා ඇතිවේ. චර්යාත්මක ගැටළු බහුලව දක්නට ලැබේ. පාලනය කළ නොහැකි කෝපය, මුරණ්ඩුකම මොවුන් තුළින් දක්නට ලැබේ. මෙම තත්වයේ අතිරේක ලක්ෂණ අතර පටු නළල, ආමන්ඩ් හැඩැති ඇස් සහ ත්‍රිකෝණාකාර මුඛය වැනි සුවිශේෂී මුහුණේ ලක්ෂණ ඇතුළත් වේ; කෙටි උස; සහ කුඩා අත් සහ පාද. Prader-Willi සින්ඩ්‍රෝමය ඇති සමහර පුද්ගලයින්ට අසාමාන්‍ය ලෙස පැහැපත් සමක් සහ ලා පැහැති හිසකෙස් පිහිටිය හැක. මෙම ජානමය බලපෑමට ලක් වූ පිරිමින් සහ බලපෑමට ලක් වූ කාන්තාවන් හට ප්‍රජනනය සම්බන්ද ගැටළු ඇත. ඒ නොවැඩුණු ලිංගික ඉන්ද්‍රිය පිහිටීම නිසාය. වැඩිවිය පැමිණීම ප්‍රමාද වී හෝ අසම්පූර්ණ වන අතර බොහෝ බලපෑමට ලක්වූ පුද්ගලයන්ට දරුවන් ලැබීමට නොහැකි වේ (නිසරු).
විශේෂ අධ්‍යාපනික ක්‍රම මගින් ඔවුන් හට සමාජයේ ජීවත්වීම සඳහා උපකාර කළ හැක. එහෙත් එය අද සමාජයේ සිදුවෙනවාද යන්න සැක සහිතය. ඇයගේ මව්පියන් ඇය ළමා නිවාසයක අත හැර දමා සිටියහ. මෙවන් දරුවන්ට හිතකර පහසු සුරක්ෂිත පරිසරයක් එවන් නිවාසවල බොහෝවිට දකින්නට නැත්තේය. ඇය රැක බලා ගන්නට වෙනම කෙනෙක් නොමැත.  එදා වෛද්‍ය ශිෂ්‍ය අවධියේ මෙවන් සිදුවීම් හමුවේ අතිශය සංවේදී වූ අතර දුක දරාගන්නට නොහැකිව හඬා වැටෙන අපේ කඳුළු පිටතට නොපෙන්වා සිටින්නට කාලයක් ගත වෙද්දී හැකි විය.



Sunday, October 24, 2021

තෝරාගැනීම් !


අනෝජා (අනවර්ථ නමකි) බොහොම අමාරුවෙන් ඉගෙන ගත්ත දැරියක්. ඇය අපේ වාට්ටුවට ඇතුල් කරලා තිබුනේ වෛරස් උණ නිසා. මේ දවස් වල වගේම ඒ දවස් වලත් වෛරස් උණ තිබුනා, වාට්ටු පිරී ගියා.

අනෝජා හිටියේ අපිට පේන මානේ ඇඳක. ඒ දවස් වල මම වාට්ටුවේ වැඩ ඉවර කරලා මොකක් හරි බරසාර පොතක් කියවනවා. බොහෝ විට වෛද්‍ය විද්‍යාව සම්බන්ද පොතක්. අපිට එහෙම පොත් ගොන්නක්ම මිතුරෙක් ගෙනත් දුන්නා ඉස්සරහට එන එක්සෑම් වලට පාඩම් කරන්න කියලා.

"ඩොක්ටර් ඉංග්‍රීසියෙන්ද කියවන්නේ" අනෝජා එක වෙලාවක ඇහුවා.
"ඔව් අපිට ලියන්නත් කියවන්නත් ඔක්කොම කරන්න තියෙන්නෙ ඉංග්‍රීසියෙන්" මම පැහැදිලි කළා.
"මට අමාරුම ඉංග්‍රීසි" අනෝජා කීවේ මූණ ඇද කරමින්.
"ඒක ඇත්ත මට ඕක හිතාගන්න පුළුවන්. ඉංග්‍රීසි කොහොමත් අපිට උගන්වන පොත පත නම් ස්ටෑන්ඩර්ඩ් මදි... ඊටත් වඩා ගුරු හිඟයත් තියෙනවානේ" ඒ එක්කම මම ඒ කාලේ දැක්කා එයාලගේ සිලබස් වෙනස් විත්තිය.
"ඒත් අනෝජා ඔයා දන්නවද මම පිටරට ඉගෙනගත් කාලේ පළමු ඉංග්‍රීසියෙන් තිබ්බ ලෙක්චර් එකට ගිහින් එළියට ඇවිත් ඇඬුවා" 
දෑස් විසල් කරමින් ඈ මදෙස බලයි.
" මොකද සුද්දොත් කතා කරන්නේ ඇක්සන්ට් එකකට... අපිට ඒ ඇක්සන්ට් එක තේරෙන්න කාලයක් ගියා. මං ඒ ඇහෙන විදියටම ලියාගෙන ගෙදර ඇවිත් වචන හොයා ගත්තා. අමාරු නෑ එහෙම ඉගෙන ගනිද්දී...ඩික්ශනරියක් පාවිච්චි කරන්න. අපි පොඩි කාලේ ඉංග්‍රිසි ටීවී චැනල් එහෙම බලන්න තිබ්බේ නෑ." 

ඔහොම ඉන්න අතරේ අනෝජා කියනවා පොඩි කාලේ කොයි තරම් අමාරුවෙන්ද පාඩම් කරේ කියලත්.
සමහර දවසට ගෙවල් අත ඇරලා කොහේ හරි නෑයෝ ඉන්න දිහාක ගිහින් එද්දී සති ගණන් පාසැල් පැවැත්වුනේ නැතිලු. අනෝජා ගේ අක්කා සංවිධානෙට බැඳුන නිසා ගෙදර අනික් කුඩා වුන්ට ඉන්න දීලා තිබුනා. 
"ඩොක්ටර් ඔයා කොහොමද ගෙදර නැතුව ඉන්නේ" අනෝජා කැඩිච්ච සිංහලෙන් අහනවා.

"ජීවිතේ අපිට එක එක කාලෙට එක එක විදිහේ තෝරා ගැනීම් කරන්න සිද්ධ වෙනවා. එතකොට ඒ තෝරාගැනීම් එක්ක අපිට කොහොම හරි ඉන්න වෙනවා. Its a choice anoja, we just have no other option but to live with our choices" 

"ඒමද..." අනෝජා බර කල්පනාවක ආයෙමත්.

"ඩොක්ටර් ඒ තෝරා ගැනීම හොඳ ද?" අනෝජා ඉංග්‍රිසියෙන් අහනවා.

"I dont know dear. I just love what I do thats all that matters" මම ඇයට උත්තර දෙනවා ඉංග්‍රීසියෙන්. එහි තේරුම " මම දන්නෙ නෑ දරුවා, මම කරන දේ කැමැත්තෙන් කරනවා ඒක තමයි වැදගත් !"

මට මේ කුඩා ගැහැණු දරුවන්ගේ කතා මතක් වුණේ මෑතකදී මට මුහුණ දෙන්නට සිදුවුණු සිදුවීම් මාලාවක් නිසා. මිනිස්සු කොයි තරම් නම් තමන්ගේ ආසාවල් සහ කැමැත්තවල් නිසා අනුන් පෙළනවාද කියා මම අත් දුටුවා. ඉතින් මේ මතකයන් අළුත් කරන්නට හිතුනා.

බ්ලොග් ලියමන අමතක කරේ නැති වුනත් රැස පුවත් පතේ ලියන "සායනික සටහන් නොවේ"තීරුව ලියන්න සිදුවෙන නිසා ලියන්න ගත කරන කුඩා කාලය ඒ වෙනුවෙන් යොදවන්න සිදුවුණා.

ඒ ගැන ඇත්තෙ සුපහන් සිතුවිලි සමුදායක් ! 

මීට බොහෝ කලක සිට අපි ලියන ඒවා ඇස ගැටුණු පත්තර මිතුරන් නිසා ඒවා පුවත් පත් වල පල වුණා. නමුත් රැස පුවත් පත පටන් ගත් කාලයේ පටන් එහි තීරුවක් ලියන්න යැයි ආරාධනා කරමින් මට නිරතුරු මතක් කිරීම් එවමින් මංජුල සමරසිංහ මල්ලී මා ලවා කෙසේ හෝ තීරුව ලියවා ගත්තා. ටිකෙන් ටික පාඨක ප්‍රතිචාර සුබාශිංසන සමග වචන 650 හේ තීරු අවුරුදු දෙකක්ම පුවත්පත නවත්වනකම්ම ලීවා. මේ දවස්වල පස් තාච්චි පෙරළන්න ඉගෙන ගන්න නිසා, බ්ලොග් ලියන්න වෙලාවක් වෙන්කරගන්නවා හිතලාම.

ජීවිතය යනු තෝරාගැනීම් රොත්තක් ! ඇතැම් තෝරාගැනීම් හිතකරවූ ඒවා, ඇතැම් තෝරාගැනීම් ජීවිතේට අවාසනාව ගෙන ආවා. හැබැයි පාඩම් ඉගෙන ගත්තා. ඉදිරියේ වෙන්න තිබුණු විනාශ වැළැකුවා. එනිසා අවසානයේ ජීවිතයේ බොහෝ තෝරා ගැනීම් ගැන ලියන්නට ඇත්තේ ද මා අනෝජාට කී දෙයම ය.
"මම කරන දේ කැමැත්තෙන් කරනවා එයයි වැදගත් !"
,,📷 දුක, සතුට බෙදා ගත් උතුරු කොන වැව් ඉවුර. 2010 දී....

Friday, October 22, 2021

ඔව්‍ මං ඩ්‍රැකියුලාගේ නංගි !

 ලේ බැංකුවේ රස කතා....


ලේ බැංකුවේ වැඩ කරන අපි හැමෝටම මේ කාලය හරිම කලබල , අවිනිශ්චිත , ආතතිය පිරි කාලයක් බව ඔබ දන්නවා. මගේ වැඩේ ලියන එක. අපේ රුධිර පාරවිලයන සේවයේ පිටුවෙන් ! 
ඒ අතර මේ කතා රුධිර දායක අපේ ලේ  නෑදෑයෝ එක්ක බෙදාගන්න හිතුවා. මේ මට වෙච්ච වැඩ.

කතාව 1.
ගූගල් දෙයියාට අපේ පාර මිස් වුණු නිසා කවදාවත් ටැක්සි එකකට හරියට ලොකේශන් දෙන්න බෑ. ඉතින් ලේසියට ආසන්නම ලෑන්ඩ් මාර්ක් එක වන කනත්ත මාක් කරනවා. යන තැන නම් හරියට මාක් කරගන්න පුළුවන්. 
අදත් ලේ දන් දීමක්...

"මිස් ඉන්නේ කනත්තේ, යන්නේ ලේ බැංකුවට... 😁😁😁"
මට උදේම හිනාවක් මතක් කළ ත්‍රීවීල් අන්කල් කීවා.

"ඔව් ඔව් මං ඩ්‍රැකියුලාගේ නංගී 😊 " මාත් හිනාවට එකතු වුණා....

කතාව 2

කොවිඩ්‍ එක්ක සැරෙන් සැරේ ලේ එකතු කිරීම්‍ අඩු වෙද්දි රටටම ඔනෑ ලේ හොයන්න බෙදා හරින්න පුදුම මහන්සියක් වෙන්නේ අපි හැමෝම. එහෙම කාලෙක ගෙදර ඇවිත් මූණ නරක් කරගෙන ඉන්න මා දුටු අප්පච්චී මෙහෙම අහනවා.

අප්පච්චී : මොකද ලොකු දුව 

මම: මහන්සියි මටනම් එපා වෙලා අප්පච්චී

අප්පච්චී : ඒ මොකද ?

මම : ලේ අඩුයි..

අප්පච්චී : ඕක තමයි කියන්නේ.. ඉතින් හරියට කෑමක් කන එකක් යෑ... කන බොන ටික හරියට කන්න ඕනේ..ලේ අඩු ඒකයි.

මම : අයියෝ බනින්න එපා.....මගේ නෙමෙයි .... ලේ බැංකුවේ...

අප්පච්චී : ඉතින් හරියට කියන්න එපැයි ...රටේ ලේ කියලා...

කතාව 3

ලංකවේ සුළුතරයක් හැරුණු කොට බහුතරයක් බොහොම පරාර්ථකාමී මිනිස්සු.
මනුස්සකම් පිරුණු හොඳ මිනිස්සු.

මට ඒක හොඳටම මතක් වෙන්නේ ලේ දන් දීමේ කඳවුරුවලදී, අපේ රුධිර මධ්‍යස්ථානයකදී...
" හා එහෙනම් සේරම හරි අපි ලේ ටිකක් දීලා බලමු නේද " හිනාවෙන් මම අපේ දායක මහත්මයෙක්ට කියනවා.
" ඇයි ටිකක් ගන්නකෝ ඔක්කොම වුණත්. ඇත්තටම කියන්නේ පැකට් දෙකක් ගමු " 
අනේ අපේ රුධිර දායක මහත්මයා කියන්නේ මුහුණ පුරා හිනාවක් සමඟ.


සමහර මිනිස්සුන්ගෙන් රුධිරය ගන්න බැරි අවස්ථා එනවා. හොඳ නොවූ තුවාල , උණ කැස්ස හෙම්බිරිස්සාව, නිදා ගෙන ඇත්තේ සුළු වේලාවක් හෝ කෑම නොකෑම වගේ හේතු. මම ඉතින් මුලින්ම ඔවුන්ට ඇතිවිය හැකි කරදර ගැන කියද්දී
 "ඒකට කමක් නෑ ගන්නකෝ ඩොක්ටර් මට හානියක් වුනාට කමක් නෑ " කියලා බහුතරයක් කියනවා. 
සමහරු ආවේගශීලි වෙනවා. "මම පෙන්නුව හින්දනේ තුවාලේ දැක්කේ" කියලා.
ඒ තරම් පරිත්‍යාගශීලී මිනිසුන් ! එයාලව අමාරුවෙ දාලා ලේ ගන්න බෑ කියලා තවත් පැහැදිලිකරලා තුවාල හෝ ආසාදන තත්ව තිබේ නම් ඒ නිසා ලේ පරිත්‍යාගයත් අපතේ යා හැකියි කීවම ඔන්න පොඩ්ඩක් අපි කියන දේ අහනවා. 
මම පසුගිය දිනවල හිටපු යුරෝපීය රටේ නම් ලේ පයින්ට් එකකට පරිත්‍යාග කරන අයට අවශ්‍යනම් සල්ලිත් දෙනවා. ඉතින් විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යයින්ට ඒක අමතර ආදායමක්. අපේ රටේ සියයට සීයක්ම රුධිර පරිත්‍යාග දානයක් හෙවත් රුධිර පරිත්‍යාගයක්ම නොමිලේම සිදු කරන බව අසා ඔවුන් පුදුම වුණා. එතැනදී සියළු ආගම් වල උදවියගේ ආගම දහමට ඇති නැඹුරුව වගේම මිනිසුන්ගේ පරාර්ථකාමීබව ගැන ද කතා බස් කළා. 
ඇත්තටම අපේ රටේ මිනිස්සු අනුන් ගැන හිතනවා. එදිනෙදා වැඩ අස්සේ තමන් ගැන වැඩිපුර හිතුවත් මේ වගේ වෙලාවක් ලැබුනම ඒ අය හිතන්න ගන්නවා ඇති
එහෙම තමා බහුතරයක්...පරිත්‍යාගශීලී පරාර්ථකාමී මිනිස්සු !
එහෙම මිනිස්සු හරි සුන්දරයි !

ඔබත් මේ මොහොතේ ළඟම තිබෙන ලේ බැංකුවට හෝ රුධිර මධ්‍යස්ථානයට යන්න හැකිනම් ගිහින් රුධිරය පරිත්‍යාග කරන්න.

 බොහෝ රුධිර මධ්‍යස්ථාන සහ ලේ බැංකු රෝහල් පරිශ්‍රයෙන් පිට වාට්ටු සමග ගැටෙන්නේ නැති තැන්වල පිහිටාතිබෙන්නේ.
බොහෝ අලුතෙන් හැදූ ලේ බැංකු ගොඩනැගිලි ගේට්ටුව අසලම,රොහලෙන් පිට වෙනත් ගේට්ටුවකින් සම්බද වන ලෙස පවතී.( උදාහරණ මහ රෝහල- කොළඹ , රාගම, කුරුණෑගල , අනුරාධපුර , මහරගම....)

නාරහෙන්පිට රුධිර මධ්‍යස්ථානය සහ කඹුරුගමුව දකුණු රුධිර මධ්‍යස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ රෝහලක  නොවේ.
අප රෝහල් සහ මධ්‍යස්ථානවල කාර් යය මණ්ඩලයේ සියල්ලන්ම වාගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ එන්නත දෙවන මාත්‍රාවත් ලබාගෙන අවසන්.ඔවුන් ඔබ හමුවට එන්නේ මුහුණු ආවරණ සහ ආරක්ෂිත ඇඳුම් මෙවලම් ඇඳගෙනය. ඉතින් සෞඛ්‍යාරක්ෂිතව රුධිර දානයට ඔබට පහසුකම් ඇත.

වෛද්‍ය බෝධිනී සමරතුංග 
නාරහෙන්පිට ජාතික  රුධිර මධ්‍යස්ථානයෙ වැඩ කරන කාලේ ලියපුවා…..
📷 රුධිර ගබඩාවේ බෙදා හැරීමේ කට්ටිය....

Thursday, October 21, 2021

මං තමා ලොකුම හොල්මන !

අවුරුදු දා කට්ටිය එක්ක හොලමන් කතා කිව්වට පස්සෙ මේ කතාව මතක් වුණේ....

මම නම් කනත්තක් පහු කරගෙන ගෙදර යන කෙනෙක් සහ කනත්ත පේන දුරක ගෙදර තියන කෙනෙක් නිසාත් පොඩ් කාලේ ඉඳන් නෑදෑ අයියලා අක්කලා එක්ක ඔය කනත්ත සහ සියලුම යක්කු පෙරේතයෝ ගැන කතායි අහලා, බය වෙලා බය කරලා, යක්කු බලන්න රෑ දොලහ වෙනකම් ඇහැරගෙන ඉඳලා,  හොඳට පදම් වෙලා නිසා කළුවරට සහ අමනුස්ස කතා කෙරෙහි කිසිම බයක් නැතුව හිටිය කෙනෙක්.

මහ රෑත් පාන්දරත් රෝහලම කිසි හැල හොල්මනක් නැති වෙලාවෙත් ඇවිදගෙන යන්න වෙනවා වාට්ටුවට හදිසියක් වෙලා කතා කරාම. යුද්ධේ ඉවර වුණු මුල නම් මහ රැයෙත් රෝහල පුරා සොල්දාදුවෝ හිටියා නිදිවරමින් ආයුධ අත දරාගෙන. රෝහලම මහ දවල් වගේ එළියයි ලයිට් නිසා. රෝහලක් නිදියන්නේ නෑනේ රැයක් දවාලක් නෑනේ. ඉ
මෝචරිය පහුකරලා යන්න තියෙන මනෝවෛද්‍ය වාට්ටුවට ඒ කාලේ රෑටත් තනියම යනවා. ආයේ ක්වාටර්ස් යද්දී බලෙන්ම ඇටෙන්ඩන්ලා පස්සෙන් දුවන් එනවා ආරක්ෂාවට.

ඔන්න කොහොම හරි අපිට තිබ්බා ප්‍රසව වාට්ටු දෙකක්. මේ දෙකෙන් වැඩි පුරම අපි රැඳෙන්නේ පරණ වාට්ටුවේ වෛද්‍ය විවේක කාමරයේ.
අලුත් වාට්ටුවේ ලේබර් රූම් එක හෙවත් ප්‍රසූතිකාගාරය සහ කාමරය මහා විශාලයි ඒවගේම ඒක වාට්ටුවෙන් පිට කොරිඩෝවක එහායින් තමා තිබ්බේ...අලුතෙන් හදපු එක. 

එක දවසක් හවස, දරුවෝ ලැබෙන්න හිටිය අම්මලත් ඔක්කොමලා ඒ වෙනකොට "ඩිලිවර් කරලා" සියල් වැඩ සපුරල,මම එපිස් ටිකත් පට් පට් ගාලා මහලා ඒ වෙනකොට. 7 ට ඕෆ් වෙන්න මිස්ලා යන්න සැරසෙනවා. පසු ප්‍රසව කාලය ඉතින් සෙල්ලම් නෙමේ. රුධිර වහනය ගැන බලාගෙන ඉන්න ඕනේ. බැරි වෙලාවත් මිස් වුණොත් අම්මලාගේ ජීවිතෙන් වන්දි ගෙවන්න වෙන්නේ. ලෝකේ , දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු අම්මල වැඩියෙන්ම මිය යන හේතුව පසු ප්‍රසව රුධිර වහනය. මගේ පොඩි අක්කා (කසින්) මියගියෙත් පළමු දරුවා ලැබිලා ඒ එක්කම ආපු මේ තත්ත්වය නිසා. ඉපදුණු සැනින් දරුවෙක්ට අම්මා අහිමි වෙනවා කියන එක ඛේදවාචකයක් !

ඉතින් අම්මලා සියල්ල මොනිටර් කරලා පිට කරනකම් ඒ කොටසේ තිබ්බ මේසය මත ලැප්ටොප් එකත් දිග ඇරගෙන පෙරි නේටල් මෝටැලිටි මීටිමේ ( peri natal mortality meeting)  ප්‍රසන්ටේශන් එක හදනවා. 

ඒ කීවේ ප්‍රාදේශීය සෞඛ්‍ය  සම්බන්ද ලොකු මීටිමක් තියෙනවා අම්මලා සහ බබාලගෙ ප්‍රශ්න කතා කරන.දරු ප්‍රසූතියේදී අපහසු වුණු අමාරුවුණු අසාද්‍ය වුණු කේසස් කතා කරනවා. එහිදී අපේ වැරදි හොයනවා කියලා අපි හිතුවට ඇත්තටම වැරදුණු තැන් සහ ඒවා නිවැරදි කරගන්න අපිට මොනවද කරන්න පුළුවන් කියලා බලනවා. විශේෂඥ වෛද්‍යවරු ඒ ගැන උපදෙස් දෙනවා. රෝහලම රැස් වෙනවා. දරු උපත් ප්‍රසව කාලය ගැන විස්තර හොය හොයා අවි අමෝරාගෙන එන ප්‍රදේශීය සෞඛ්‍ය නිලධාරීන්ට මෙන්ම මව්-දරු පිළිබඳ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ට තමා අපි බයම. (MOH and MOMCH)
ඔහේ යන්නන් වාලේ යන්නේ නැතුව මේ රටේ ප්‍රජා සහ ප්‍රතිකාර අංශවල සෞඛ්‍ය සේවය මේ තරම් කාර්‍යක්ෂම සහ වගකීමක් සහිත වෙන්න ඒ ඇඟිලි ගැසීම් උදව් වෙනවා.
ප්‍රසුතිකාගාරය පැත්තේ ඇවිත් පරණ සටහන් පොත් එහෙමත් බලා ස්ටාෆ් එකෙන් විස්තරත් අහගන්නවා එයාලා. 

ඉතින් එදා....
අන්තිමට දරුවා ප්‍රසූත කරපු අම්මත් දරුවා තුරුල් කරගෙන ස්ට්‍රෙචර් එකේ හිනාවක් එක්ක "නන්ඩ්‍රි අම්මා" කියලා ලේබර්  රූම් එකෙන් පිට වුනා, එතකොට හතට විතර ඇති. ඉන්පස්සේ මිස්ලා ඇටෙන්ඩන් ලා ලේබර් රූම් එක පිරිසිඳු කරලා යන්න ගියා. මම තවම වැඩ...
කොහොම හරි ඔන් කෝල් හිටියේ වෙන කෙනෙක් නිසා මට කරදර බාදා ආවෙත් නෑ. රෝහලේ අපේ ඒකකය වෙනුවෙන් ප්‍රසන්ටේශන් එක හදලා ඉවර වෙද්දි රෑ නමය විතර වුණා. ලැප්ටොප් එකේ ප්ලග් ගලවලා පැක් කරගෙන එළියට එන්න දොර එහෙ මෙහෙ කරද්දී එතන තිබුණු  කාමරේක පුළුන් ඔතමින් ගෝස් පැක් හදමින් හිටිපු පිරිස කෑ ගහගෙන වාට්ටුව පැත්තට දිව්වා.

මාත් බයවෙලා දොර ඇරගන්න බැරුව තව ලතවෙලා....පැටලිලා ...ලැප්ටොප් එකත් බී එච් ටී ටිකත් උස්සන් මාත් අරයලා පස්සේ දුවනවා. වාට්ටුවම කළුවරයි ලයිට් නිමලා... කට්ටිය ආත භූත නැතිව දුවනවා.
ඉතින් කොහොම හරි දුවන අය පස්සෙ මං දුවලා, ඒ අය තව හයියෙන් දුවලා... ලයිට් ඇති කොරිඩෝවට ගියාම තමා භය බිරාන්ත වෙච්ච  හති දමන මිස්ලා ඇටෙන්ඩන්ලා පිරිස දැක්කේ.
"මොකෝ දිව්වේ"

"අයියෝ ඩොකටර් ද ලේබර් රූම් එකේ හිටියේ..." හති දම දම හිටිය මිඩ්වයිෆ් මිස් කෙනෙක් අහපි.

ඩියුටි මාරුවුණ නිසා මේ රෑ වැඩ ආපු අය දන්නෙ නෑ මං ඇතුලේ කීයලා . වැඩ අහවර කළ අයට කියන්න අමතක වෙලා මං හිටියා කියලා. ඇතුලෙන් සද්ද එද්දී... මේ කට්ටිය පණ එපා කියලා දුවලා.

හේතුව අහගත්තෙත් එතකොට. ඒ වෙනකොටත් ලේබර් රූම් එකේ කාලෙකට කලින් සිදුවෙච්ච මාතෘ මරණයක් නිසා ඒ මැරුණු අම්මා හොල්මන් කරන බවට කතාවක් තියෙනවාලු . කිහිප දෙනෙක් දැකලත් තිබුණා. දැක්ක අය හැඩ රුව පවා කීවා. ඒක ඒ කට්ටිය සීරියස්ලි ගත්තු කතාවක් !

ඉතින් එයාලා හිතලා ඇතුලේ සද්ද ඒ නිසා කියලා... දොරත් අරිද්දි තව බය වෙලා
මම කිව්වා 
"මේත් ඉතින් හොල්මනක් තමා වැඩි වෙනසක් නෑ" කියලා....

පස්සේ ඉතිං මෙයාලව සනසන්න "අපෝ ඕවා බොරු කතා..හොල්මන් කොහෙද දොරවල් අරින්නේ"කියලා දාර්ශනික කතා කීවට පිලිගන්න කෙනෙක් හිටියේ නෑ.

මං බය වුනෙත් නෑ.

ආ අර මෝචරිය පහු කරලා ඒක වටේ දිග කොරිඩෝවකින් යන්න ඕනේ මනෝවෛද්‍ය වාට්ටුවට... යද්දි අතරමැද කටස් ඩාං කියලා සද්ද ඇහෙනවාමයි. මාත් මුලින් ගැස්සුණා හයියෙන් අඩිය ඉක්මන් කරා. ඕකටත් බය වෙච්ච අය ඉන්නවා.
බලද්දි මෝචරියේ මිනී තියලා තියන ෆ්‍රිසර් එකේ ෆෑන් එක ඔන් ඕෆ් වෙනවා !

බය වෙලාම නැද්ද ?
මොකෝ නැත්තේ  සද්දවලට පොඩ්ඩක් හිත ගැස්සිලා තියෙනවා. ඒත් තවම හොල්මන් දැකලා නම් නෑ.

📷 සතුටින්ම හිටි කාලය... අනිත් කොනේ ප්‍රසව වාට්ටුවේ, ඩිස්චාජ් ලියන අතරේ..

Wednesday, October 20, 2021

අන්නාසි සහ කඩලාගොටු මතක....

මීට අවුරුදු දෙකකට කලින් අද වගේ දවසක මට අන්නාසි සහ කඩලගොටු හෙවත් A &K lit festival එකේ සංවාද මණ්ඩපයක කතා කරන්න ලැබුණා.

මිනිස්සුන්ගේ සැබෑ ජීවන අත්දැකීම් ගැන කතා කරන වේදිකා මට කිහිපවරක් හමුවෙනවා.
අන්නාසි සහ කඩලගොටු සාහිත්‍ය උළෙල එසේ මා දෙවරක් සහභාගී වූ සංවාද මණ්ඩපයක්...

මේ ගිය අවුරුද්දේ අප සහභාගී වූ සංවාද මණ්ඩපය - ලේඛනය ආශ්‍රිත ස්ත්‍රී චින්තනය යන මැයෙන් පැවැත්වූ අතර ඒ සඳහා මන්නාරමේ සිට මෙහි පැමිණ සහභාගී වූ වෙට්රි චෙල්වි සහ මම යුද්ධය අවසානයේ එකම රෝහලකදී අවකාශය බෙදාගත් අය බව වැටහෙන්නට ටික වේලාවක් ගියා. සෙනඟ උතුරන උතුරු කොන රෝහලක දෝරේගලන දුක්ඛ දෝමනස්සයන් එක්ක බොහෝ අයගේ නම් සහ සිදුවීම් අමතකව ගිහින් තිබුණා ඒත් වෙට්රි එක්ක කතා කරද්දී මට ඇය මතකයට නැඟුනා.

මතකද 2009 එක්තරා දිනක මා ප්‍රථමයෙන් බ්ලොග් සටහනක් ලීවා….ඉර හඳ යට ආදරේ විඳින්න, from north with love… කියලා. ඉන්පසු මාසෙකට සැරයක් හෝ මාස දෙකකට සැරයක්… හෙමින් හෙමින් උතුරු කොන රෝහලේ සිට ලියැවුණු අනිත් කොනේ විත්ති මේ සටහන් කියවන සියලු දෙනා හරි ආදරයෙන් ආශාවෙන් වැළඳ ගත්තා. උතුරු කොනේ ජීවිත ගොඩ නැගීම් , ජයග්‍රහණ ලියවෙද්දී ඔල්වරසන් නැගූ ඔබ සැම, පරාජයන්, දුක්වැළපීම් වලදී දුක බෙදාගන්නත් අනිත් කොන සමග සිටියා. මට අවශ්‍ය වුණේ රටේ ඉතාම තීරණාත්මක කාලයක , යුද්ධය අවසානයේ රටගොඩ නැගීමේ කර්තව්‍යයට එක පැත්තකින් උර දුන් සෞඛ්‍යය ක්ෂේත්‍රයේ අපි මුහුණ දුන් දේවල් සහ අනිත් කොන වැසියන්ගේ ජීවිත වල හැඩතල ඔබ හා බෙදා ගන්නයි.
2009 සිට අවුරුදු ගණනක් තිස්සේ ලියමින් සිටි බ්ලොග් සටහන් පොතක් වුණේ 2014 දී...ඉන්පසු පුවත්පත් තීරු ලිපියක් ලෙස ලියූ සෞඛ්‍ය කතන්දර පොතක් වුනේ ගිය අවුරුද්දේ...

වන්නි අහස යට අකුරු කළ සැබෑ ජීවන අත්දැකීම්, ගල්කිස්සේ හෝටලයේ සාහිත්‍ය උළෙලෙහි සංවාද මණ්ඩපයක බොහෝ නිදහසේ කතා කරන්නට ලැබේවි කියා කවුද හිතුවේ !

When i wrote the blog anonymously , beneath the wanni sky I never imagined that I would sit leisurely and discuss what we went through with an audience in south.
 Mine and Vetrichelvi's, (a writer from mannar), pathways crossed once during the post war era when there were no two sides but a bunch of internally and externally displaced people...lost in their own world of chaos, trying to find their destiny ! 

This discussion panel took place at the AK lit festival on oct 20th 2019, vetri, myself along with Prashani (the author of asiri's quest which unweils her magical writing wrapping up mythical creatures of our traditions and culture.) And Smriti moderating the panel.

Met this strong lady at a&k 
This is what our future generations should reach and read. 
 Vetrichelvi Velu - her stories remind us why we have to choose Love in the midst of all hatred and divisions. Her writing , her glare should reach the  south. 
thank you vetri for being the person you are ! Thank you for forgiving and accepting life challenges with love. this is the kind of healing we need for this country ❤️🌸

එහිදී හරි වැදගත් හමුවීමක් වුණා. ඒ උතුරෙන් ආපු වෙට්‍රි චෙල්වි හමුවීම.
A woman's gaze , නමින් හැඳින්වුණු අප සාකච්චාව ස්ත්‍රීවාදී ලිවීම ගැනද කතා වුණා.
අප මුහුණ දුන් ගැටළු, බාධක සහ අපේ දෘෂ්ටිය වෙනස් වූ හැටි එහිදී කතා කළා 

වන්නි අහස යට ඉඳගෙන අකුරු කළ අමුතුම කාලයක සැබෑ ජීවන අත්දැකීම් ගල්කිස්ස හෝටලයේ සාහිත්‍ය උළෙලක සංවාද මණ්ඩපයක බොහෝ නිදහස් කතා කරන්න ලැබේවි කියා කවුද හිතන්නේ ! 

Photo credits - Nalaka gunawardena

Tuesday, October 19, 2021

හරිනම් එයා එන්ඩ ඕනේ අපිව බලන්න !

මේකත් අනිත්කොන පොතේ ලිව්වෙ නැති කතාවක්. 

අනිත්කොන රෝහලේ දවසක් හෙණ කාලගෝට්ටියක් නලුවෙක් නිලියෙක් එනවා කියලා.
අපිත් ඔන්න වැඩ නවත්තලා බලන්න ගියා කියමුකෝ සල්මාන් කාන් සහ අසින්. සලමන්ට එච්චර කැමැත්තක් නැතිවුණත්...අසින් මාත් කැමති නිළියක්,ගජිනි වගේම තව කැමති ෆිල්ම්ස් කීපයක් තිබ්බා ඒ වෙද්දි. කොහොමත් මං දෙමළ ෆිල්ම් බැලුවේ තරුණ කාලේ ඉදන්.. මාධවන්, සූර්‍යා ඊටපස්සේ කාර්තික් මට නම් ඉතින් මාරයි. ප්‍රභූ දේවා නම් අදටත් මාරයි. 

එතනින් යන්න ගිය ඇනස්තීසියා අයියෙක් අපිට කින්ඩියට හිනාවෙමින් ගියා. පස්සේ කියනවා... 

" පොරකාලා බලා ගත්තද ? ....පිස්සුද හලෝ ... මෙච්චර වැඩ කන්දක් එක්ක හැප්පෙන ඔයාලා, නිළියෙක් බලන්න පොර කනවා...හරිනම් හසිනි එන්ඩ ඕනේ ඔයාලා බලන්න.මළ විකාර. මේ මං හිටියේ, එයාට ඕනෙනම් මාව බලන්න ආපුදෙන් කියලා" 

"ඉතින් ආවද ?" 

"තියටර් එක ළඟටම ඔය ඇවිත් ගියේ මං ගණං ගත්තද ? නෑනේ..." 

"මේ එයාගේ නම හසිනි නේමේ අසින්" 

"අඩේ,  කවුද ඕවා දන්නේ... ඇහුණේ හසිනි කියලා" 

අපව සිනා සාගරයක ගිල්වමින් ඔහු උත්තර දුන්නා.
පහුවෙනිදා වෛද්‍යවරුන්ගේ නේවාසිකාගාරයේදී අපි අසින් බලන්න ගිය එකට අයියා අපිට හිනා වෙනවා. ඒ එක්කම මම කිය කියා හිටියා එදාම හවස මැණික්ෆාම් හි ටෙන්ට් එකක ගින්නක් නිසා පිච්චිලා ආපු බඩදරු අම්මා කෙනෙක්ගේ පිච්චුන බඩ අමාරුවෙන් ස්කෑන් එක කරපු හැටි.

"ඒයි අසින්ට බනින්න එපා එයාලා ආධාර කරලා ඇස් වාට්ටුවම හැදුවා සර්ජරි කරන්න පටන් ගත්තා තමන්ගේ ප්‍රතිභාව තමන්ගේ දක්ෂකමෙන් උපයන සල්ලි එහෙම ඩොනේට් කරන එකත් බෝසත්කමක් තමයි.අපි කරන්නේ රස්සාව. ඒ වගේද අසින්ලා" මම වාද කළා. 

මට තවමත් මේ දැවැන්ත චරිත එක්ක තියෙන්නේ සතුටක්. සමාජයක් වෙනුවෙන් ඔවුන් ඉදිරිපත් වෙන එක. උතුරේ රෝහලක ඇස් වාට්ටුවක් හදලා.අක්ෂිකාච සැත්කම්වලට ධන පරිත්‍යාග කරලා ඒත් මේ අපේ රටෙන් පිට රටක නිළියක් සහ නළුවෙක්.
නළුවා නම් ආවේ නෑ. 
එහෙම ප්‍රතිභාපූර්ණ සමාජ ආකර්ෂණීය චරිතවලට සමාජයේ සුබසාදනය සඳහා බොහෝ දේවල් කරන්න පුළුවන්. මත්පැන් සිගරට්, අහිතකර කෑමවර්ග ප්‍රචාරනය නොකර ඉන්නත් පුළුවන්. 

අසින්ව හැබැහින් දැක්කෙත් නෑ. කොහෙද පොරකන්න බැරි නිසා අපි පස්සට වෙලා හිටියා. උස අයියා කෙනෙක් අපේ කැමරාව ඉල්ලන් ෆොටෝ ටිකක් ගහලා දුන්නා. අසිනිව අල්ලන්න කතා කරන්න කොහොම හරි තෙරපුණු අපේ මිස්ලා ඇටෙන්ඩන්ලා ටිකටහැකි වුණා. 

"ආනේ අසින් අල්ලපු අත...ආ මේ එයාගෙන් චුට්ටක් ගෑවිලා...හනේ ඒ පාටම වෙලා... හායි අසින්" කිය කියා විහිළු කළා.

" අත හෝදන්න එහෙම එපා ඉතින් අසිනි අල්ලපු අත නේ" එහෙමත් විහිළු කළා. 

ෆොටෝ එකේ දේසපාලන සීන් කෝන් ටිකකුත් මතුවෙන නිසා මූණු හැංගුවා. එහෙම නැත්නම්, මේ කියවන්න එන කට්ටියට අසින් නෙමේ පෙනෙන්නේ අර දේසපාලන දේවතාවියො ටික. 

This picture was taken when south indian film star asini visited our north end hospital. photos which were in my old laptop brought back many untold stories and i am so tempted to unveil them in face book where majority of my friends became fans of my books. 
I have no intention to harm or insult any living person but to bring out the stress and fun filled hectic work load of our north end post war era service. 
කාලය 2010 මැයි/ජූනි විය යුතුයි.
(උතුරේ පාවිච්චි කළ ලැප්ටොප් එක පණ ඇදලා මැරුණා. හාඩ් ඩිස්ක් එක රිකවර් කරලා දුන්නා සැමියා. 
මේ පින්තූරේ ඉතින් , පස්සටම වෙලා හිටියා ලෝකල් නිළියන්ගේ කැමරා එක අරගෙන ටිකක් උස අයියා කෙනෙක් ඉන්දියානු නිළිය සහ අපේ ඇමතිනිලා ගේ පින්තූරයක් අරන් දුන්නා. මේක හරිම පරණ පින්තූරයක්.
දැන් මේවා දකිද්දි හෝ ගාලා මතක් වෙනවා කතන්දර. අපි අසිනි දැක්කේ නෑනේ අන්තිමට අපේ පින්තූර ගත්තා )

අනිත්කොන මතක (පොතේ නැති කතා) උපුටා ගැනීම හෝ පළ කිරීම තහනම් !!!!

Monday, October 18, 2021

පෑන් ඉස්සීම

බ්ලොග් ලියන්න කියලා විටින් විට මුහුණු පොතේ මතක් කිරීම්.
ඇත්තටම මගේ අන්තර්ජාල ලියැවිල්ලට තිත වැටුණේ පත්තර කෝලම් එක නිසා කියලයි හිතුනේ. පහුගිය අවුරුද්දේ ඉඳන් මේ දක්වා හරිම කලබල කාලයක් ගත වුණා 
කොවිද වසංගතය එක්ක ඇතිවුණු කලබල අස්සේ ඇතැම් දිනවල ඇතැම් කතා කියලා මම පොඩි සටහන්වාගයක් මුහුණු පොතට එකතු කළා. ඒවා විටින් විට මේ අතරින් පතර පල කරන්න හිතුවා.

පෑන් ඉස්සීම..
පෑන්වල නම ගහගෙන පාවිච්චිය සීමාවාසික කාලේ ඉඳන් කරන දෙයක්...පෑනක් නැතිවුනොත් සොරිම තාමා. හදිසියට මිස්ලගේ පෑනක් ගත්තත් මිස්ලා පෑන දිහා බලාගෙන ඉඳලා ලියන ටික ඉවර උන ගමන් ඉල්ලා ගන්නවා. පැනක් හදිසියේ හරි අතින් අරන් ගිහින් තිබුණොත් දෙනකම් මතක් කරනවා.
ඒකත් ඉතින් මෙහෙම පැන් බටේ අස්සට නම ගහපු පෑන්. ඉතින් ආ ගිය තැන්වල නැවත ඇවිදලා නම ගහපු පැන හොයාගන්නවා.

මං නම් ඉතින් පාට කොළයක් ඔබලා.... මේ පාට මගේ කියාගෙන ඉන්නවා...
පස්සෙ කාලෙක නම ගහගෙන පාට කොළ දාලා පෑන් පරිස්සම් කරන පිස්සුව නැති වුණේ nbc වැඩ කරද්දි බොහෝ දුරට කොම්පියුටරේම ලියන වැඩ කරපු නිසා, හැබැයි ඉතින් පෑන් ඕනෙ වුණාම තියන එකකින් වැඩ කරනවා. මගේද කාගෙද අදාල නෑ...අනික මම ගෙදරින් ගේන පෑන කොහේ හරි අමතක වෙනවා. 
පසුගිය දාක බඩු අස් කරනකොට දැක්කේ...අපේ කන්සල්ටන්ට්, ඉන්දිකා මැඩම්ගේ පෑනත් මං උස්සලා. මේක රිටර්න් කරන්න බැරි වුණා. 
අවුරුදු දෙකක් කොරෝනා එක්ක ලේ බෙදා හැරීම් එකතුකිරීම් ගැන අපි එක්ක ලොකුම කට්ටක් කෑවා මැඩම්. ඒ ප්ලෑන් නිසා ලේ වැඩි වෙන්නෙත් නැතිව අඩු වෙනකොට පුළුවන් තරම් මැනේජ් කරගෙන යන්න පුළුවන් වුණා. අනික අපිට තීරණ ගැනීමේදී ඕනෑම දෙයක් කතා කරන්න විරුද්ධ අදහස් වුනත් කියන්න කිසි බයක් දැනුනේ නෑ. මත ගැටුම් කවදාවත් දුර දිග ගෙනිච්චේ නෑ. මට එහෙම බොස් කෙනෙක්ගෙන් මැසිව් සපෝට් එකක් කිසිම දවසක දැනිලා නෑ.  අදටත් ලොකු සෙනෙහසක් ගෞරවයක් තිබෙනවා.
The support and strength was unbelievable 💐  මේ පෝස්ට් එක දාන්නෙත් මේක පෑන් ඉස්සීම සම්බන්දයෙන් සෞඛ්‍ය ක්ශේත්‍රයේ තියෙන විහිළුවලත් epic ම සිද්ධියක් නිසා ❤️💐

කන්සල්ටන්ගේ පෑන උස්සපු කෙනෙක් ඉන්න විදිහක් නෑ ඉතින් !
මේ සටහන දැකලා ඇය කියනවා, "වෙන මිනිස්සු මැරුණම තමා හොඳ කියන්නේ ඒත් මට මැරෙන්න කලින් මෙහෙම හොඳ අහන්න සැලැස්සුවාට ස්තූතියි" කියලා.
ඇත්තටම ඇයි අපට මිනිස්සු මැරෙනකම්ම වේ අයගේ හොඳ මතක් නොවෙන්නේ....


Friday, October 15, 2021

දරුවන්ට හොඳම නෑ !

ලියන්න හරි කම්මැලියි.... ඒත් බ්ලොග් ආයෙත් ලියන්න කියලා හෙමි හෙමින් උත්සාහය.
අද උදේ journal paper එකක් කියවනකොට කොහොම හරි මේ ටික කෙටියෙන් ලියන්න හිතුවා. පොඩි පොඩි සටහන්... කියවන්න කම්මැලි නැති සටහන්.
ට්‍රාන්ස් ෆැටි ඇසිඩ් .. ඇමෙරිකාවේ නම් බැන් කරන්න හෙවත් තහනම් කරන්නයි කතාව. 
 ඒත් බැට් බොල් තරු ඇවිත් කීවත් දරුවන්ට දෙන්න එපා කියලයි කියන්නේ.
මේ ඇමෙරිකාවේ හෘද විශේෂඥයින් ගේ ජර්නල් එකෙන් කොටසක්.
ඒක බෑන් කළ එකෙන් හෘද රෝග අඩු වෙයි කියලත් කියනවා.

ඔය මම පින්තූරේ කළුවට උඩින් පෙන්නලා තියෙන්නේ ඒ trans fatty  acid  කියන්නේ මොනවාද කියලා .
බලන් ගියාම අපි කන කේක් කෑල්ලේ පෙස්ට්‍රියේ බනිසේ එකේ ඉදන්ම ඒවා නේ...
කමක් නෑ කොහොමත් මැරෙනවනේ...කියලා සමහරු තර්ක කරයි.
ඊයේ දරුවාගේ ඉස්කෝලෙ නර්ස් නෝන කිව්වේ වතුර සහ කිරි ඇරුණුකොට වෙනත් ආටිෆිෂල් බීම සතියට එක් වතාවක් දෙන්න කියලා.

මේ ස්ක්‍රීන් ෂෝට් එක ගත්ත ජර්නල් අටිකල් ලින්ක් එක මෙන්න
Image source - aha  circulation, journal article.

Monday, October 11, 2021

ළමයින්ටයි පාට පාට

2019 මැයි මස ලියූ පුවත්පත් ලිපියකි

විවිධාකාරයේ ඉස්ලාම් ආගමික පාසල් පසුගිය කාලයේ සිදුවීම් පෙළ සමඟ කරළියට ආවේය. විවිධ වූ සංස්කෘතීන්, ආගම් හා ජාතීන් රැසක් ඇති මේ කුඩා දිවයිනට මේ සා විසල් බෙදීමක් සැඟවීමක් කුමටදැයි මට සිතේ. මේ සියල්ල අවුරුදු කිහිපයක් තුළ මේ රට බිලිගත් ආගමික අන්තවාදයේ බිහිසුණුකමය.

දිවයිනේ සියලුම දරුවන් කෙරෙහි එකම නීති රීති පද්ධතියක් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. නමුත් විසි එක්වන සියවසේ තාක්ෂණයේ හිනිපෙත්තෙහි සිටින්නාවූ මේ සමාජයේ මෑතක සිදු වුණු පුපුරා යෑම් තුළින් හෙළිවූයේ කුමක්ද? අපේ රටේම මුස්ලිම් ජාතික ඇතැම් දරුවන් පිරිසක් සෙසු දරුවන් විඳින්නා වූ ළමා කාලය නොලබන බවය. අධ්‍යාපන රටාව නොලැබෙන බවය. ඇතැම් ඉහළ පාන්තික දරුවන් මේ සියල්ල ලබන අතර අන්තවාදය දැඩිව ක්‍රියාත්මක වන ඇතැම් පෙදෙස්වල සහ මුස්ලිම් ජන සමාජවල මේ දරුවන් වෙනස් වූ ජීවන ක්‍රමයකට බලෙන් ඇද දමා ඇති බවත් දක්නට ලැබේ.

මට අවුරුදු 18දී මුල් වරට රටේ නැඟෙනහිර පෙදෙසට හෙවත් අක්කරෛපත්තුව ප්‍රදේශයට යෑමට ලැබුණේ එහි සේවය කළ ඥාතියකුගේ සුවදුක් බැලීමටය. ඉන්පසු වාර්ෂිකව එහි යන්නට එනන්ට සිදු වූයේ දීඝවාපී චෛත්‍යය වැඳ පුදා ගැන්මටය. ඒ යන ගමන්වලදී හමු වූ මුස්ලිම් ජාතික මිනිසුන් වෙතින් කියැවුණේ අමුතු කතාය. අප ගිය එක ගෙදරක දරුවන් දෙදෙනකුගේ අම්මා කෙනෙකු සිටි අතර ඇයත් මගේ වයසේමයි කී විට මා පුදුමයට පත් වුණෙමි.

"ඔයා මගෙ වයසෙමයි. ඔයාට දරුවන් දෙන්නෙකුත් ඉන්නවා. ඒත් මම ඒ ලෙවල් කළා විතරයි." කියා මම කම්පා වුණෙමි.

මගේ කතා අහගෙන සිටි ඒ ගෙදර ආච්චි කෙනෙකු සිනාසෙමින් පැවසුවේ එය මේ එතරම් පුදුම විය යුතු දෙයක් නොවන බවය. ඇය තවදුරටත් පැවසුවේ ඇයව විවාහ කර දුන්නේ අවුරුදු 11දී පමණ බවත් ඇය ඒ වනවිට මල්වර වී නොසිටි බවත්ය. ඇය විවාහ කරගත්තේ අවුරුදු විසි ගණනක් වයස පුරුෂයෙකි.

මගේ නළලට එසැවුණු විසල් වූ දෑස් හමුවේ ඇය පැවසුවේ වැඩිවිය පැමිණෙන තුරු නැන්දම්මා ළඟ නිදාගත් බවත් අවුරුදු 13දී වැඩිවිය පැමිණුණු අතර අවුරුදු 15 පමණ වනවිට පළමු දරුවාද ලැබුණු බවත්ය. මගේ හිත අවුරුදු ගණනාවක් පෙළූ මේ පුවත ඉන්පසු මාගේ දෑස් හමුවේ රඟදෙන්නට පටන් ගත්තේ උතුරු කොන සේවය කරද්දීය.

අගනුවර කතෝලික පාසලක ඉගෙනුම ලැබූ මගේ මිතුරියන් සිහිවිය. මුස්ලිම් ජාතික මිතුරියන් හතර දෙනෙකු පමණ සිටි අතර ඔවුන් මුහුණු ආවරණය නොකර පාසලේ විවිධාකාර වූ ක්‍රීඩාවල යෙදුණු, ජාතික තලයේ ක්‍රීඩා කණ්ඩායම් නියෝජනය කළ අය වූහ. ඔවුන් කිසිවෙක් අඩු වයසෙන් විවාහ වූයේ හෝ ඉගෙනීම නතර කළේ නැත. සමහරෙක් ප්‍රබල දේශපාලන පවුල් පසුබිමක් තිබූ අය වූහ.

එදා දහඅට වියැති දැරියකව සිටි මා නැඟෙනහිර පළාතේ වැඩිහිටියන් සමඟද ඉන්පසු විසි අට වියැති වෛද්‍යවරියක්ව උතුරේ රෝහල්වල හමුවන ළමා මවුවරුන් දුටු විටද තර්ක කළෙමි. "හයක් හතරක් නොතේරෙන දරුවන්ට එහෙම කරන එක වැරදියි. මෙහෙම රටක එහෙම වෙන්න දෙනවා නම් ඒක කොයි තරම් වැරදිද?" මම එහෙම කියන විට ඒ වැඩිහිටියන්ගෙන් ලැබුණේ එකම උත්තරයකි. "ඒක අපේ ආගමික, ජාතික සංස්කෘතිය, ඒක නීතියෙන් තහනම් නෑ." යන්නයි.

පණ්ඩුල නයන බණ්ඩාර සොයුරා මුහුණුෙපොතේ ඉතා වැදගත් කරුණක් ලියා තිබුණි. අවුරුදු 12ක, 13ක, 15ක වශයෙන් දැරිවියන් එකම රටේ සමාජ දෙකක හැදී වැඩෙන අයුරු සහ ඉස්ලාම් අන්තවාදය ඔස්සේ ඔවුන් මුහුණ දෙන ඛේදාන්තය ඔහු පෙන්වා දී තිබුණේය. මම ඒ ඛේදාන්තය දෑසින් දැක්කෙමි. කොළඹ මගේ යෙහෙළියන් අප මෙන් සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කරද්දී, උපාධි ලබද්දී එහෙ දැරිවියෝ අවුරුදු 14න් විවාහ වී දරුවන් කරපින්නාගෙන සිටියෝය.

එහෙත් හැම විටම අපට ආගමික හෝ ජාතික සංහිඳියාව යන වචන හමුවේ නිහඬ වෙන්නට සිදු විය. මා මේ ලියන්නේ කිසිදු ආගමකට හෝ ජාතියකට විරුද්ධව නොවේ. එහෙත් ළමා ළපටි දැරිවියන්ගේ ඉගෙනුම ඔවුන් ළමා වියේදීම වැඩිහිටියන් කරන්නට. දරා ගන්නට බැරි තරම් හිංසා විඳින්නට සැකසුණු පසුබිම ඉවත් කරවනු උදෙසාය. සංහිඳියාව කියා ළමා අපචාර, දූෂණ, හිංසාවලට ඉඩදෙන මෙවැනි ආගමික නීතිරීති ශිෂ්ට ජන සමාජයකට අවශ්‍ය නොවේ.

මා දන්නා තරමින් රටේ සියලු දරු දැරියන් අවුරුදු 18ක වැඩිහිටියන් වන තෙක් ඔවුන් ගැන විශාල වගකීමක් ඒ රටේ රජයටත් තිබේ. එසේ නම් කාන්තා හා ළමා ආරක්ෂක කාර්යාංශ මඟින් මේ ගැන කිසිවක් නොකරන්නේ ඇයි? අමු අමුවේ උල්ලංඝනය වන ළමා මානව හිමිකම් ගැන කිසිවෙක් කටක් අරින්නැත්තේ ඇයි?

එකිනෙකාට විවෘත වූ සමාජයක් සැදුණේ නම් අද වනවිට අසල්වැසියා කෙරෙහි සැකයෙන් කෝපයෙන් බලන්නට තරම් මේ සා විනාශයක් සිදුවෙයිද?

ආගමික අන්තවාදය යනු මහත් සේ පිළිකුල් කර ඉවත දැමිය යුතු විෂඝෝර සර්පයෙකි. එය විද්වත් මුස්ලිම් සමාජයෙන් සිදුවනවා නම් රටේ අනාගතය වෙනුවෙන් මතු දරු පරපුර වෙනුවෙන් සිදු කරන්නාවූ විසල් මෙහෙවරකි.

[වෛද්‍ය බෝධිනී සමරතුංග]

http://resa.lk/රැස-තීරුව/2019/may/03/10776/ළමයින්ටයි-පාට-පාට

Monday, September 27, 2021

Poetic expressions on Anithkona book by Anura Gunathilaka



                 ....."අනික් කොන"....

අඳුරට ඇදෙන දෙනයන    මඟ හරස්............වන
එළියකි ඈත දක්වන         කඳුළැලිත්...........එන
කියවා බැලුවෙමි මම        පොත "අනික්..කොන"
පද,තර ඇඳුනි සිතුවිලි        හදවතින්............පැන

මිනිසා මිනිසගෙන් ලොව  අද වෙනස්...........වන
කුල මල ජාති ආගම්          වස විසක්..........මෙන
ඇසුවත් උපන්දා සිට          අප කොතෙක්....බණ
පැනයක් තැබූ වෙය පොත   සිත රිදුම්...........දෙන

නොසිතන සේම කිසිවිට    නොම දකින.......පැතී
දිවි මඟ තිබෙනවා,මය        අඳුරකම..............එතී
හොඳ සහ නරක හසුරන    මිනිසුනගෙ..........ගතී
අබියස දුක කඳුළ දෙක       පණිවිඩද............දෙතී

වෙනසක් නොමැතිවම දුක  හැමටම..........ගේනා
නපුරට ලැදි කුරිරු,තම         සිතුවිලි..........සේනා
කළ මහ විපතෙ අරුමය       ගෙනහැර........පානා
පවසයි යමක් නොකියම       දොස්තර.....නෝනා

ගිය දෙය ගියා පල නැත       ඒ ගැනම...........තැවී
නිවැරදි කර ගනිමු යළි        එය එලෙස......නොවී
වනසනු කුමට සිතුවිලි         වයිරයෙහි...........දැවී
දිනයක නියතවම යයි          දිවි පහණ...........නිවී

මෙකොනින් අනිත් කොන  දකිමින බසද......දිනා
දොස්තර නෝන වැටහුම     ලද සෙයකි.......මනා
ඇසු දුටු දෙයින්දැනුවත්       වන කරුණු.....ගෙනා
කියවිය යුතු පොතක්,මය    මෙය සියලු.......දෙනා

                       .........අගු.........

වෛද්‍ය බෝධිනී සමරතුංග විසින් රචිත මේ "අනික් කොන" නම් කෘතිය සියළුම ලාංකිකයින් විසින් කියවිය යුතුම පොතක් යැයි මම තරයේම විශ්වාස කරමි.

ඔබ මෙතෙක් නොකියූවේ නම් හෙටම කියවන්න..
අනුර ගුණතිලක කවියා විසින් අනිත් කොන කියවා මුහුණු පොතට එක් කළ කවි පෙළකි.

Thursday, September 23, 2021

Blook බවට පත් වූ බ්ලොග් එක.

මා ලියූ පළමු පොත... ගැන අද මතක අලුත් වූයේ කල්හාරී ලියනගම ඒවෙනුවෙන් ලියූ  මේ කවිය දුටු විටය... 
මෙහි ඇති නම් ගම් සියල්ල මනංකල්පිතය..යුද්ධය අවසාන වූ කාලයේ පටන් අවුරුදු 3ක ඇතැම් මතක අනිත් කොන පොතේද තව කොටසක් සායනික සටහන් නොවේ පොතේද ඇත.
පොත මුද්‍රණයේ නැත.. එහෙත් එහි එන මේ චරිත මා හද තවන මතක ඉතිරි කර ඇත... ඉන්දු.. වෙන්කටේශ්... රාජිතන්.. ගීතා... ඇතුළු බොහෝ දෙනා... මේ හැම දෙනාම හදේ තියා රැක්කෙමි...

උතුරු කොන රෝහලේ ජර්සියක් ඇන්ද කෙනෙක් දැක්කමයි කීවේ මහ රෑ 12ට සීතලේ වෝඩ් එකට දුවන මාව දැක්ක එහෙ මනුස්සයෙක්...ඩෙංගු අසාධ්‍ය තත්වයේ සිටි රෝගීන් 4-5 දෙනෙක් පළමු ඇඳන් කිහිපයේ තියාගෙන, ඒවායේ අගිස්සේ එල්ලා ඇති මූත්‍රා පැකට් එක පිරෙනකම් අනිමිස ලෝචනය කළ හැටි (ඇසිපිය හෙලමින් නමුත් එක එල්ලේ බලා හිටි) . මන්නාරමෙන් එවන මූත්‍රා සමග ලේ පිටවෙන ඩෙංගු රෝගීන්, icu බෙඩ් නැති නිසා "අමාරු වෙන්න එපා" යැයි යදිමින් වාට්ටුවේ පුළුවන් තරම් මොනිටර් කිරීම. එක උදෑසනක සර්ප දෂ්ඨ කිරීමෙ තුන හතර මොනිටර් කිරීම, ඒ එක්ක දෙන්නෙක්ට තුන්දෙනෙක්ට AVS දීම. එක්කෙනෙක්වත් ඇරෙස්ට් නොවීම. 

මේ ඔක්කොම තනි HO කෙනෙක් කරන්නේ කොහොමද ? " මෙච්චර නිර්භීත වුණේ කොහොමද " කියා vp madam ඔළුවේ අත් තියාගෙන කම්පා වීම ( අලුත් බැච් එක පමාවීම නිසා ) අන්තිමේ you were my best HO කියා අසා ගැනීම. එතුමියගෙන් එසේ අසා ගැනීම කිකිළියෙක්ගෙන් රත්තරන් බිත්තරයක් ලබා ගැනීම හා සමාන යැයි ඩෙපියුටි ඩිරෙක්ටර් පැවසීම... මේ ඔක්කොම අද උදේ මතක් වුණා... සංසාරේ....
 
හුඟක් වෙලාවට වාට්ටුවෙන් පිටවී ක්වාටර්ස් එකට යන්නේ නාන්න හෝ කෑම කන්න .... ඇතැම් විට නනා ඉද්දි වාට්ටුවෙන් කෝල් එනකොට වතුර බේරි බේරී දුවන් එනවා කාමරේ මැද දුරකථනයට. 
ඩිස්චාජ් වෙද්දි ඔක්කොම පොර කන්නේ ඉක්මනින් ගෙදර යන්න. සැරෙන් සැරේ යාදිනි තමන්ගේ කාඩ් එක ලියවගන්න. මම ඉතින් ලියනවා නෙමේ මලවනවා...අන්තිමේ දවසක මැඩම් ම කියා දුන්නා පොඩි පොඩි ලෙඩ රෝගවලට කාඩ් එක කෙටියෙන් අවශ්‍ය ටික පමණක් ලියන හැටි. Vp මැඩම් සහ සර්, එයාලගේ පවුලේ අය හැටියට වාට්ටු හතරේම වෛද්‍යවරුන්ව සැලකුවේ... ගෙට ගෙවිදීම, දරුවන්ගේ උපන්දින මේ හැම එකටම වෙනසක් නැතුව අපි ඔක්කොමලාටම කතා කරනවා.නිතර කෑම බීම වාට්ටු දෙකෙන් එකකට ගේනවා. අපි ඔක්කොම එක්කන් ඇවිත් කන්න දෙනවා. උතුරු කොනේ අපිට කොච්චර අපහසු කාලයක් වුණත් ඒ දෙන්නා ( වෛද්‍ය වාට්ටු හතරේ විශේෂඥ වෛද්‍යවරු දෙන්නා ස්වාමියා සහ බිරිඳ නාලායිනි මැඩම් සහ සර්) හරි පුදුමාකාර ලෙස අපට සෙනෙහස දැක්වූවා. 

මේවගේ දේවල් පත්තරවල පොත්වල ලීවේ නෑ...ඒවයේ ලීවේ....

"""විටෙන් විට ඇද වැටෙන මේ මහා වැහි වතුරෙන් සහ දෙගොඩ තලා ගොස් ඉතිරි කරන රොන් මඩ තට්ටුවෙන් උතුරු බිම් සරුසාර වන බව වැඩිහිටියෝ නිතර මතක් කර දුන්හ. 

එහෙත් හාත්පස සැරිසරන මදුරු සේනා සහ විටෙන් විට මුත්‍රා මැන බලමින්, පසුවන ඩෙංගු උණ රෝගීන්ද නොනවතින කැස්ස සමග දුම ඇල්ලීම සඳහා මැෂිම වෙත ඇදෙන ඇදුම රෝගීන්ද දකිනා මට වැස්සේ සොඳුරු බව නොපෙනුණි." කියලයි...

සුබේන් අයියා, සිවදාස් සර්, සුදා අයියා, නලායිනී මැඩම්...චාන්දනී මිස් ජයබුද්දිකා මිස්, සුදා මිස්...
විජයලක්ශ්මි අක්කා... නිලූකා මේ හැම දෙනාම මට වඩා හොඳ මනුස්සයෙක් වෙන්න උගැන්වූවෝ වෙති...

මේ දොස්තරලට විතරක් නෙමේ WHO එකටත් කුමන අමාරුවක්ද ?

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) විසින් 2010 දී රිපෝට් එකක් පල කරලා තියෙනවා, global strategy to reduce harmful use of alcohol හෙවත් හානිකර ලෙස මත්පැන් භාවිතය අවම කිරීමේ ගෝලීය උපායමාර්ගය කියලා. එය පල කර තිබුනෙ 2010දී. ඒවගේම  2018 දී පල කළ  global status report on alcohol and health කියන ලිපියත් ඔබට අන්තර්ජාලයෙන් කියවන්න පුළුවන්.
දැන් බලමු WHO එකට මොන අමාරුවක්ද මේ කියලා...මොකද මත් පැන් Legalized ඒ කියන්නේ නීතියෙන් තහනමක් නැති දෙයක්.. ඉතින් එහෙම එකේ බොන්නේ තම තමන්ගේ සල්ලිවලින් නම් who එකට මොන අමාරුවක්ද ? වගේ දේවල් අහන්න පුලුවන් කෙනෙක්ට. 
ඒත් ඒකේ සඳහන් ලෙස මත් පැන් පමණක් ලොව පුරා මරණ මිලියන 2.5 කට හේතුවෙනවා. මත්පැන් හානිදායක ලෙස භාවිතා කරන මිනිසුන්ට හානි ගෙන එනවා පමණක් නොවේ ඔවුන් අවට සමාජයත් විනාශ කරනවා. 
මත්පැන්වල හානිදායක පැත්ත ගැන ලියූ වෛද්‍යවරුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කළා වගේ ඉතින් කොහොමත් මැරෙන එකේ WHO එකට මොන අමාරුවක්ද ? කියලත් ඔබට ප්‍රශ්න කරන්න පුළුවන්. 
හැබැයි ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය දකින මේ ප්‍රශ්නයේ සංකූලතා , ඒ කියන්නේ පුද්ගල, සාමාජීය සෞඛ්‍ය මූල්‍යමය කියන හැම සංකූලතාවයම අපි ජීවත්වන සමාජයෙන් වගේම රෝහල් තුලදිත් දකින්නේ ඒවාට ප්‍රතිකාර කරමින් පැලැස්තර අලවන්නේ සෞඛ්‍ය සේවයන්. 
මම පළවෙනිම පාරට රෝගියෙකුගෙන් ගුටි කෑවෙත් සීමාවාසික වෛද්‍ය කාලයේදී, පාරේ වැටිලා හිටිය බීමත් කෙනෙක් රැගෙන විත් තිබුනා වාට්ටුවට.ඔහුව පරීක්ෂාකරන්න ගියේ නැගිටගන්නවත් බැරි තත්ත්වයෙන් හැල හොල්මනක් නැතිව හිටිය නිසා. මේ මනුස්සයා, ප්‍රෙශර් බලන්න, පෙනහළු හර්දයපරීක්ශා කරන්න ළං වූ විට, මා විසිවී වැටෙන්න තරම් පහරක් එල්ල කළා වම් අත පපුව දිහාට. 
ඒ මනුස්සයා උදේවෙද්දි වෙරි හිඳිලා සමාව ගත්තා. ඒත් ඔහුට අවඥා සහගත කතා අහන්න සිදුවුනා අවට හිටිය අයගෙන්. ඒ ඔහු සිවිල් සමාජයේ වගකිවයුතු ‍රැකියාවක් කරන කෙනෙක් නිසා. ඔහුගේ රැකියාවත් උලුප්පා දක්වමින් එක්  අයෙක් කීවේ... මෙහෙම ඉතින් මෙයාලා හැසිරෙද්දි අපි කොහොමද එයාලට ගරු කරලා විශ්වාස කරන්නේ... කියලයි. 

වෛද්‍යවරුන් හැටියට අපි මේ ගැන විරුද්ධ මත දරන්නේ , ඒ ගැන ලියන්නේ ඒවායේ අතුරු ආබාධ, සෞඛ්‍ය සමාජ සහ මූල්‍යමය ප්‍රශ්න , හෙවත් කොම්ප්ලිකේශන් දකින නිසා. ලංකාවේ සමහරකට මේ ගැන  පාලනයක් නැති නිසා කියලා කියන්න ඕනේ. 
පසුගිය දා බාර් ඇරියාට පසු හදිසි අනතුරු, බීමතින් කරගත් ව්‍යසන දැකපු වෛද්‍යවරු හෙදියන් සටහන් පලකර තිබුනා. ලේ බැංකුවට වැඩ අධික වූ රැයක් බව ප්‍රධාන රෝහල් දෙකක වෛද්‍යවරයෙක් සහ වෛද්‍යවරියක් සඳහන් කර තිබුණා. 

මත්පැන් නොබීව අප්පච්චි කෙනෙක් සහ ගෙදරටවත් නොගෙනාව ලොකු අත්තෙක් සිටිය නමුදු බීමත්ව අවසිහියෙන් හැසිරෙන අසල්වැසියන්, ඥාතීන් හිටියා. එක්කෙනෙක් අප අසල්වැසියෙක්. ඔහුගේ දරුවන් ඇතැම් දිනක අප ගෙදරට ඇවිත් නිදාගන්නේ, පාඩම් කරන්නේ. තව දැක්කා, ඥාතිකෙනෙක්ගේ බීමත්කම කොහේ ගියත්, පාටියකට ගියත් ඔවුන්ට ලැජ්ජාවක් වෙයි කියා දරුවන් සහ බිරිඳ බොහොම බයෙන් ඉන්න එක. ඔවුන්ගේ ජීවිතවල හැල හැප්පීම් අදටත් ඛේදවාචකයක්. 
අහලා බලන්න ලංකාවේ බොන නෙමේ නාන තාත්තලා ඉන්නේ... දරුවන් ගැහැණුන් විඳින මානසික වධය, ජීවිත ව්‍යසන දැකලා දැකලාම හෙම්බත් වෙලා. සිහිවිකල් ව තමන්ගේම දරුවන් දුෂණය කළ කතා අපට රෝහල් තුල මුණගැහුණා. බොන එක ආතල් එකක් නම් ඒක අපි දැකපු ජීවිත තුල එහෙම නොවුනේ ඇයි ? 

අන්නස්‍රෝතයේ රුධිර නාලිකා ඉදිමිලා පුපුරලා ලේ වමනේ ගිහින්, අන්තිමට, කෘතිම ශ්වසනය දෙමින්, රිසසිටේට් කරන තැනට අවුල් වෙච්ච, සිරෝසිස් හැදුනු එහෙම අය, මත්පැන් ඇබ්බැහිය එක්ක ආපු ප්‍රශ්න එක්ක ආ අය සමඟ හෙට්ටු වෙච්ච කායික වෛද්‍ය වාට්ටු කාලයක් පසු කළ සහ, ඊට පස්සේ ඇබ්බැහි වූ හෙවත් ඇල්කොහොලික්ස්ලා හමුවූ.. referral  බලන්න මෙඩිකල් වෝඩ් ගිය පසු හමුවූ alcohol withdrawal...සහ dilerium tremens හැබැහින් දුටු මනෝ වෛද්‍ය ඒකකයේ කාලයද මතක් වුණා.. ලියන්න පුලුවන් සේරම කතා ලීවා විටින් විට. මේක සැහැල්ලුවට අරන් මත්පැන් බොන එක උත්කර්ෂයට නංවලා ලියන එක නම් හරි නෑ. 
මිලානී සල්පිටිකෝරාල නීතීඥතුමිය සටහනක් පලකර තිබුණා, බාර් ඇරිය එදින රෑ බීමත් සැමියන් නිසා අඩම්තෙට්ටම් විඳි ගැහැණුන්, අඩුම තරමේ හත් අට දෙනෙකුගේ අඳෝනා අහන්න වුණු බව.

ලෝකය පුරා සෞඛ්‍ය ප්‍රශ්න බොහෝමයකට හේතුවක් ලෙස ද සංවර්ධන වෙමින් පවතින රටවල ප්‍රජාවට ප්‍රබල ලෙස බලපාන හේතුවක් ලෙස ද මත්පැන් බීම ගැන WHO ලියා දක්වනවා. ඒවගේම , මෙය වෙනස්කළ හැකි සෞඛ්‍ය තර්ජනයක් ලෙසද පෙන්වා දෙනවා. ඒ කියන්නේ ජානමය සැකැස්ම, ලිංග බේදය, වයසට යෑම අපට වෙනස්කළ නොහැකි සෞඛ්‍ය ප්‍රශ්න ඇති කරන නමුදු, මෙවැනි නරක පුරුදු අපට වෙනස් කළ හැකි බව ඔවුන් පෙන්වා දෙනවා.
මෙයින් ඇතිවන සෞඛ්‍ය ගැටළු සඳහා සෞඛ්‍ය අංශවල මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කිරීම වගේ දේවල් තුලින් ඇත්තටම සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක ආර්ථිකය කෙරෙහි අහිතකර බලපෑමක් ඇතිකරනවා. 
බේබදු තාත්තලාගේ විතරක් නෙමේ අම්මලාගේ කතාත් මම ඇති තරම් අනිත් කොන සහ සායනික සටහන් නොවේ පොත්වල ලියා ඇති නිසා ඒවා නැවත නැවත ලියන්නේ නෑ.

Sunday, August 1, 2021

දැන් අත හෝදන්න ඕනෙ නැද්ද ?

"මහත්මයා මාස්ක් එක හරියට දා ගන්නවද ?" 

"මේ මම ෆේස් ශීල්ඩ් එකක් දාගෙන ඉන්නේ හරිද ?" 

රූපවාහිනී වැඩසටහන්වල ෆේස් ශීල්ඩ් විලාසිතාව නිසා සමාජගත වුණු තවත් අමනෝඥ වැඩක් ඒ. 

හපොයි ! 

මම අත හෝදමින් ඉන්න අතර කෙලින්ම සුපර් මාකට් එකට යන පිරිස දැක...
මුරකාර උන්නැහේගෙන්....

"මහත්මයා දැන් අත හෝදන්න ඕනෙ නැද්ද ?" 

අනේ අපි කීවට අහන්නෑ..
ඕක තමා මුරකාර උන්නැහේලාගේ උත්තරේ... 

කොහේ ගියත් ඇතුලේ සෙනඟ වැඩි නම් මම එතැන සිට දොර ළඟ හිටගෙන ඉන්නවා. 
එන එන කෙනාට පැහැදිලි කරලා කඩේ අයටත් පැහැදිලි කරනවා. හැකි තරම් ඔන්ලයින් ඩිලිවරි ක්‍රමයට ගෙදරට අවශ්‍ය කෑම බීම ගෙන්වා ගන්නවා. 

ඒත් මරණ සංඛ්‍යාව සහ පොසිටිව්  pcr දත්ත, අනේ මෙහෙමත් රටක්...කියා අපේ හිත්වල සුසුම් මවනවා. 🤷🤷🤷 

home quarantine කරන වැඩෙත් වෙනවා දැන් දැන් ඉස්පිරිතාලවලට දරාගන්නට බෑ මේ රෝගීන් ප්‍රමාණ. ඒත් ඉතින් ඒක ගැන හරි දැනුවත්භාවයක් නෑ. 

මේ පාරේ ගෙදරක් කොවිඩ් පොසිටිව්... සමහර අය හෝම් කොරන්ටයින් 
ඒ ගෙදර ගෑණු කෙනා පෙරේදා මම වැඩ ඇරී එද්දිත් මාස්ක් එකක් නැතුව ඉස්සරහ ගෙදරක ගේට්ටුවක් අල්ලන් කතාව...
අද උදෙත් තව ගෙදරකට ඇවිත් මුට්ටියක් ඉල්ලලා..mask එකක්නම් මළාට දාන්නේ නෑ.
ඊළඟ දවසේ හවස මාස්ක් එකක් නැතුව පාර අතුගානවා...
ඔක්කොම ගෙවල්වල ඇන්ටිලා කලබල වෙලා කෝල් කර කර එකිනෙකා සමඟ කියනවා.
මම ඇහුණ ගමන් PHI ට කෝල් කරලා කීවා.
මේවා අපිට නිතර පෙනෙන්නේ  නෑනේ අපි වැඩට ගිහින් නිසා ගෙවල්වල නෑනේ. 

ඔබ මේ ගැන හිතන්න ගන්න. කොහොමද අපි අප ඉස්සරහ ඉන්න මනුස්සයා හරි ප්‍රවේශම් කෙනෙක්ද කියලා සහතික වෙන්නේ. එනිසා ඔබ මාස්ක් එක පළඳින්න.මීටරකට වඩා ඈත් වෙන්න.
මේ ලියන මම ගෙදරින් පිටවුණාට පස්සේ කිසිම හේතුවකට මාස්ක් එක ගලවන්නේ නෑ. මුහුණු ආවරණය ගලවන්නේ නෑ.
ඒත් අපි සමඟ ගෙදර ඉන්න අනිත් අය ඒවගේම ප්‍රවේශම්ද කියා අපි දන්නේ නෑ. "අනේ මොන කොවිඩ් ද ඒ මනුස්සයට" කියා නොසැලකිල්ලෙන් හැසිරෙන්න පුළුවන්. 
සමහරු "එන්නත් ගැහුවත් හැදෙනවා.. බෝ වෙනවා ඉතින් මොකටද එන්නත්" කියලා කිසිම විද්‍යාත්මක පදනමක් නැති කතා කියමින් තර්ක කරනවා. එහෙම එහෙම සමාජයෙ ප්‍රවේශම් නොවන අය නිසා අති ප්‍රවේශම් අයත් අමාරුවේ වැටෙන්න පුළුවන්.

අදම එන්නත ලබා ගන්න. එන්නත් දෙකම විදලත් කොවිඩ් හැදුණු ප්‍රතිශතය ඉතාම අඩුයි කියල කියනවා ඇහුණා. 
එන්නත ලබා ගත්තත් ඔබේ ප්‍රවේසම පෙර පරිදිම පවත්වාගෙන යන්න 

කොවිඩ් දිනපොත 2021

Wednesday, April 21, 2021

පපුව හිරවෙන ස්මාරක

"අක්කා, මේ වෝඩ් එක හදලා තියෙන්නේ පයිලට් කෙනෙක් සිහි වෙන්න..."
අසල පඩි පෙල නඟින තැන තිබූ ස්මාරකය පෙන්වමින් මගේ සහෝදර වෛද්‍යවරයා පවසද්දී තමා එය මගේ ඇස ගැටුනේ. 

"මම ඒක සම්පූර්ණයෙන් කියෙව්වා. මේ පැත්තේ අහිමිවීම් ඒ පැත්තේ අහිමිවීම් වගේම සැරයි. දරුණුයි. ඒක මතක් කරන්නේ මේවගේ අහිමිවීම් දුක් කඳුළු රැගත් ස්මාරක. බලලෝභී දේසපාලනය නිසයි මිනිස්සු හැමෝම දුක් වින්දේ, අපි එහෙ ඉන්නකොට හිතුවේ යුද්දෙ නිසා දුක් කරදර අපට විතරයි කියලා. ඒත් දකුණෙත් මිනිස්සු එකම විදිහට දුක් වින්දා නේද " ඔහු කියන්නේය. ඔහු යාපනේ වැසියෙකි.

" ඒක සම්පූර්ණයෙන් ඇත්ත මල්ලී. මම වැඩ කරන්න  උතුරට යනකම් මමත් කුඩා කාලයේ ඉඳන් දැක්කේ අපේ අහිමිවීම් විතරයි. අපි මරණ ගනන් කරමින් අපේ පැත්ත ගැන විතරක්ම දුක් වුණා. මුළු රටක මළගම ලියාදුන් යුද්ධයෙන් අවසානයේ ඉතිරි වුණේ මේවගේ පපුව හිරවෙන ස්මාරක පමණයි මල්ලී"  හිතේ නැගෙන සංවේගය සමග මම කීවෙමි. 

ඒ දෙමහල් ගොඩනැගිල්ලේ වාට්ටු සංකීර්ණය ගොඩ නගා තිබුනේ 1995 ඇන්ටනෝව් යානයේ ගුවන් නියමුවෙක් ලෙස සේවය කරමින් සිටියදී, අහිමි වූ රංජිත් ප්‍රනාන්දු නම්, අවුරුදු 23 පැහපත් කඩවසම් තරුණයා සිහිවෙන්න ය. බිත්තිය මත ඇති ඒ සෞම්‍ය රුව අප දිහා මන්දස්මිතය රැඳි මුහුණින් බලාගෙන සිටී.  එංගලන්තයේ ගුවන් නියමු අධ්‍යාපනය හදාරා ස්වේච්ජාවෙන් ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවට බැඳී සේවය කළ ඔහු, ප්‍රහාර දියත්වන මොහොතක තවත් ගුවන් යානා අනතුරට පත්වූ මොහොතක යාපනය පලෙයි දක්වා යානා මෙහෙයවීම නිසා වීර වික්‍රම විභූෂණ සම්මානයෙන්පුදන ලදී. 

යුද කාලයේ වෙනත් රටකට වී සිට ඉන්පසු පැමිණ පදක්කම් පැළඳි අය සිටින්නට ඇත. එහෙත්  ඔහු ස්වේච්ඡාවෙන්ම පැමිණ යුද්දය බුර බුරා ඇවිලෙන කාලයක රට රකින්නට තම සහය දුන් අයෙකි. දෙමාපියන් හට තම එකමපුතු අහිමිවීම නිසා වන්දියක් ලෙස රුපියල් මිලියනයක් ලබා දී ඇත. ලෙහිහොවා වැදු පුතුන් අහිමිව කාසි කොපමණ ලදද් කුමට ද ? ඒ දෙමාපියන් සහ සොයුරිය විසින් මේ කරුණාබරිත මනුෂ්‍යයාගේ කැපවීම සහ ජීවිත පරිත්‍යාගය සිහිවීම පිණිස ඇඳන් විසි තුනක් සහිත වාට්ටුවක් සාදා ප්‍රධානය කර තිබිණි. 

Ranjith Fernando jr. , studied at royal college colombo and qualified through the civil aviation authority of the united kingdom and obtained the commercial pilots license in 1994. He joined SLAF as a volunteer pilot. In april 1995 volunteering to fly to palay jaffna immediately after a missile attack, he was awarded weera wikcrama vibhushana. in 1995 november, The antonov aircraft which he ws the co -pilot, went missing with 68 army commandos. The SLAF has awarded 1 million as the compensation for the loss of his only son. The father mother and his sister utilised these funds to utilize this ward with the feverent hope that this kind hearted human being's name dedication and contribution to his country will be perpetually remembered. 

යුද්ධය විසින් මේ බිමේ ලියැවුණේ අහිමිවීම්ය, දුක්ක දෝමනස්ස පිරුණු ඛේදවාචකයන් ය. දෙමාපියන්ට දරුවන් අහිමි කළ , දරුවන්ට දෙමාපියන්ට අහිමි කළ මේ අකාරුණික කාලය ගැන ලියන්නට කතා එමට ය. 
ඒ අහිමිවීම් පපුපුතුරෙහි සඟවා කෙසේ හෝ ජීවිතේ ඉතිරි කාලය ගෙවා ගන්නා මිනිසුන් ඒ කොනෙත් මේ කොනෙත් අඩු නැති ය. 
එහෙත් මේ රටේ අප්‍රබ්‍රංස දේසපාලුවන් තවමත් ගිනි පුපුරු විසිකරගන්නෝය. කොහෙන් හෝ අවුලුවා තම ගොඩ වැඩි කරගන්නෝය. 

මා ලියන්නේම උතුර ගැනය, යුද්ධය ගැනය... දැන් ඕවා ඇති යැයි පවසන, සැප පහසුව ආරක්ෂිතව උන් අයවලුන් බොහෝ වෙත්. එහෙත් මේ ටික ලිවිය යුතුමය. 

රන්ජිත් ප්‍රනාන්දු ගුවන් නියමුවාද , උතුරු කොන යෞවන යෞවනියන්ද , දකුණේ 71, 89 දී ගිනිබත් කළ යෞවන යෞවනියන්ද නැවත නොඑන බව දරාගනිමින් දැවෙමින් දෙමාපිය සහෝදර හිත් බොහෝ මේ භූමියේ විසිරී ඇත. එහෙත් ඒ හිත්වලට සුව සැදුවේ කවුරුන්ද ? 

අප අපේ ඊළඟ පරම්පරාවට ඉගැන්විය යුත්තේ  මේ අහිමිවීම්වල බරපතල කම ගැන ය. අප පාසැල්වල පරිච්ජේද වෙන්කළ යුත්තේ මේ මිනිස් ඛේදවාචකය ගැන උගන්වා සහවේදනය සපිරි මිනිසුන් බිහි කිරීමට ය. 

තමන්ගේ දරුවන් අහිමි දුකින් මුලතිව් හි දුක්වෙන අම්මා ද මැදවච්චියේ දුක්වන අම්මා ද එක තැනක හිඳ මේ අහිමි වූ දුවා දරුවන් මතක් කර බණපදයක් කියා පහනක් පත්තු කරන්නට මේ රටේ හිත් හැදෙන්නේ කවදාද ? එවන් සැමරුමක් අප පිරිය යුතු නොවේද ?
ගෙදරින් එක් අයෙක් ත්‍රස්ත සංවිධානයට බැඳෙන ලෙස අණ කළ විට තම සොයුරු සොයුරියන් රැකගන්න තමන්ගේ ජීවිතය කැපකරමින් සංවිධානයට බැඳී ආයුධ ඔසවාගත් සොයුරන් සොයුරියන් මට වන්නියේදී හමුවිය. 

අවි ඔසවාගත් දහසක් දුවා දරුවන් එතැනට ඇද දැමූ උන් හැම පරාජය කර ලද ජයග්‍රහණය එසේ සියලු ජාතීන්ට එක සේ දැනිය යුතු නොවේද ? එසේ දැනෙන්න නම් ඔවුනට අහිමිවූ ඔවුන්ගේ මිනිසුන් අමතක කරන්න යැයි අප කියන්නේ කෙසේ ද ? 

ඔවුන්ද අපද එකම කාසියක දෙපැත්තක හිඳ එක සේම විසල් දුක් කරදර දෝමනස්සයන්  විඳි බව වටහාගත් දිනක සැබෑ සංහිදියාව හිමි වනු ඇත.

අද , ඔබ අහිමිව අවුරුදු විසි හයකට පසු, උපන් බිමේ මිනිසුන්ගේ ජීවිත රැකීම උදෙසා දිවි පිදූ ඔබ සිහිවීම පිණිස හැදූ වාට්ටුව අභියස හිඳ මේ බිමට අහිමි වූ ඔබ වැනි ආත්මාර්ථයෙන් තොර වූ එඩි බල විර් යය සහිත දූ පුතුන්  දස දහස් ගණනක් අහිමි වූ අතීතය සංවේගයෙන් සිහි කරමි.

 - වෛද්‍ය බෝධිනී සමරතුංග

Monday, April 5, 2021

Jesus knew... but Judas ate too...

 ජේසු දැනන් හිටියා ඒත් ජුදාස්ව එලෙව්වෙ නෑ..

මා වැඩ කළ ආයතනයේ චීෆ් ෆාමසිස්ට් ‍එක්ක සේවය කළ ෆාමසිස්ට් මාරුවීම් ලැබ යද්දී සමුගැනීමේ සාදයක් පැවැත්වූවා. එතනදී ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂතුමා හරි අපූරු කතාවක් කීවා.
සහයක ඩැනීලා ගැන ඒ අපූරු කතාවෙන් මතක හිටින ටික මම ලියා තැබුවා. 

"මේ සහය දුන්නු ෆාමසිස්ට් ගැන එයාගේ ඉහළ ඔෆිසර් කීව කතා කොච්චර ලස්සනද ? ටීම් එකක සහයෝගය දෙන්න ඕනේ එහෙමයි. ඒත් අද වෙන්නේ මොකක්ද ? කාලයක් තිස්සේ වැඩ කරගෙන කටු කාගෙන ඒකකය පවත්වගෙන එන නිලධාරියාට තව දෙවෙනියෙක් හෝ සහයට නිලධාරියෙක් පත් කළාම එයා සහයක් වෙනවා වෙනුවට අර වැඩ කරන් හිටපු මනුස්සයටත් වැඩ කරන එක නෙමේ ජීවිතේ එපා කරවන තැනට වැඩ සිද්ධ කරනවා. මුදුනා වෙන්න හදනවා. මූගේ තැන නැතිකරලා මම එක වෙන්නේ කොහොමද බලනවා,ඒත් මේ සහාය නිලධාරියා ගැන එහෙම ආකල්පයක් දැක්කේම නැහැ. එයා මේ කරගෙන ආපු දේ කරන්න සහය දුන්නා." 

මම මේ දේවල් කොතෙකුත් දකිනවා. සමහර විට දිගු කාලයක් තිස්සේ මනුස්සයකුගේ කැපවීම සහ ගොඩ නැංවීම දිහා හරි අපහසුවෙන් බලන් ඉඳලා තමන්ට ඒ තැන ගන්න හෝ අර වැඩ කරන මනුස්සයට අංචි අදින්නම තමයි වැඩ.

කාලයක් මම මහත් පසුතැවිල්ලක සිටියා. මගෙන් අප්‍රමාණ උදව් ලබාගෙන, මගෙන්ම බෙහෙත් පවා අහගෙන, ඔවුන්ගේ ජීවිතය පවා ඇතැම්විට බේරා ගත් අවස්ථා එමට තිබුනත් අනික් පැත්තට හිත රිදන සමහර විට ජිවිතය, රැකියාව පවා අවදානමේ යොදන දේ කළ මිනිසුන් ගැහැණුන් ගැන !

ඔවුන්ගේ ක්‍රියා හමුවේ මම මහත් කම්පා වුණා. එහෙම දේ කරද්දී ඔවුන්ගේ හෘද සාක්ෂිය කතා කරන්නේම නැද්ද කියා මම කම්පා වුණා. 
මෑතකදී පවා, ලොකුම ගොඩ ඉල්ලා නැහෙන මිනිසුන්, ඇසිල්ලකින් හිත් රිදවන මිනිසුන්, අනෙකාගේ වේදනාව ඉදිරියේ සහවේදනයක් නැති මිනිසුන් හමුවේ මම කම්පා වුණා. කිසිම කතාවක් නැතුව කිසිම සම්බන්දයක් තියා ගන්නැතුව අත් හැර දැම්මා. 

"ඔවුන් එහෙම කරන්නේ කොහොමද ?" හිත හිතා මගේ හිතේ සහනය නැතිකරගත්තා. ජේසුට වින කළ ජුදාස් ගැන හිතමින් මගේ ජීවිතේ ජුදාස් ලා හමුවෙන තරමට මම ඔවුන්ගෙන් ඈතට දිව්වා. මම මා ප්‍රවේසම් කරගත්තා. මූනිච්චාවට ආශ්‍රය කළා. 
එතකොට මම ජුදාස් කෙනෙක් වුනේම නැද්ද ? මම මාව ප්‍රශ්න කළා.

අවසානයේ එහෙම මිනිස්සුන්ට එහෙමම ඉන්න දෙන්න මම ඉගෙන ගත්තා. ඔවුන්, ඔවුන්ගේ අකුසල හෝ කර්ම ගොඩ වැඩි කරගත්තාවේ. මම මගේ කර්ම ගැන බලා ගන්නවා කියා ඒ සිදුවීම් එලෙසම තියෙන්න ඇරියා. ඒත් එවන් මොහොතවල් තුළ මම ජුදාස් කෙනෙක් වෙලාම නැද්ද ? මම මාව ප්‍රශ්න කළා.

අදටත් මා ප්‍රතික්‍රියාවක් නොදැක්වූ නිසා බොහෝ ප්‍රේමණීය ලෙස ඔවුන් මා හමුවේ රඟපෑම් කරනවා. සමහර විට ඇත්තටම වෙන්නත් ඇති සමහර විට ලාභ ප්‍රයෝජන දිගටම පවත්වා ගැනීම සඳහා, "අනේ මොනවා කීවත් කරත් එයා උදව් නොකර ඉන්නේ නෑ" කියා හිතනවත් ඇති. 

මගේ මෝඩකම කියලත් කියනවා ඇති. ඒත් සියල්ල දකිමින් දැනගනිමින් සිටින නිසා අපට ආරක්ෂා වෙන්න පුළුවන්. ඒ එක්කම ඔවුන් ගැන අහිතෙන් වුවද හිතවත්කම දක්වන මා ගැනත් මම දකින්න ගත්තා. මමත් ජුදාස් කෙනෙක් වෙලාම නැද්ද ? එහෙම අවස්ථා මතක් කරගත්තා.

ජේසුස්වහ්න්සේ දැනගෙන හිටියා ජුදාස් ඔහුව පාවා දෙන බව, ඔහුට විරුද්ධව කටයුතු කරන බව ඒත් ඔහු ට එන්න දුන්නා, ඔහුටත් අවසාන භෝජනයේදී ආහාර දුන්නා ඔහුටත් තම සුරතින් ආහාර කැව්වා. 

ජීවිතේ මොනයම් මොහොතක හෝ අපි කවුරුත් ජුදාස් කෙනෙක් වෙන්න ඇති...ඒ දේවල් එහෙමම දැනෙන්නත් ඇති. අපටත් එහෙම ජුදාස්ලා අනන්ත හමුවෙන්න ඇති. ඒ මොහොතේ අපි සියළු බැඳීම් කඩා බිඳ දමා අත්හරින්නත් ඇති. ඒත් අපි හැසිරිය යුත්තේ ජේසුතුමා හැසිරුණු ආකාරයට යි. 
ඒක මෝඩ කම, නිවට කම, රැවටෙන සුළු වීම කියා අපහාස කරන්නත් පුළුවන්. හැබැයි ඒක තමයි විදිහ. 

වෙලාවකට අපි හැමෝම ජුදාස් ලා, වෙලාවකට අපි හැමෝම ජේසුලා. 
ජේසු දැනන් හිටියා ඒත්  ජුදාස්ව එලෙව්වේ නෑ.
බුදුන් දැනන් හිටියා ඒත්  දෙව්දත්, අම්බපාලී හෝ චිංචිමාණවිකාව පස්සෙ දුව දුවා එලෙව්වේ නෑ.

Wednesday, March 24, 2021

තෙවන මුද්‍රණය

සායනික සටහන් නොවේ....නවතම මුද්‍රණය (තෙවන මුද්‍රණය) ඔබ වෙත 

"නංගී පොත වැඩිය යන්නේ නෑ නේද ?" පොත ගත්තා කියා සටහන් පෝස්ට් වැඩිය දකින්න ලැබුනේ නැතිවුණාම මම හිතේ ඇතිවුණු දුක සමඟ මගේ පොත් ප්‍රකාශක ග්‍රන්ථ ආයතනයේ හිමිකාරිය තනෝජා නංගිගෙන් ඇහුවා.

"ඔයාට තේරුනේ නැතිවුනාට අක්කේ පොත විකිණෙනනවා. අපි හිතුවට අක්කේ පෝස්ට් දැම්මේ නැතිවුනාට සේල් එකක් තියෙනවා" තනෝජා කීවා.
පොත out of stock වෙද්දී මට පණිවිඩ ආවා බලාපොරොත්තුවෙන් ඉන්නා පාඨකයන්ගෙන්. ඒක ඇත්තටම සතුටු ආරංචියක් වුණා. නිතර මතක් කිරීම් කරමින් පොත විකුණාගන්න වෙහෙසුනේ නැත්තේ කොවිඩ් වසංගතය හමුවේ එකදිගට වැඩ කරන්න වූ නිසාත් ආර්ථික අපහසුතා එමට පසුගිය අවුරුද්දේ අපි සියල්ලන් විඳ දරාගත් බව මා දන්නා නිසා. 

.....යුද්ධය අහවර වූ කාලයේ එක්තරා දිනක රාත්‍රි වැඩ මුරය අවසානයේ හදිසි සැත්කම් කිහිපයක් යෙදුණා. ඒ සියල්ල අවසන් වෙනවිට වාට්ටුවෙන් ඇමතුමක් ආවේ ප්‍රසූතිකාගාරයේ දරුවෙක් ලැබෙන්න සිටි අම්මා කෙනෙකුට ටිකක් අමාරු බවයි. එසැනින් මමද අප අලුත් විශේෂඥ වෛද්‍යවරයාද ඉක්මනින් වාට්ටුව වෙත දිව ගියෙමු.

“එක් වරම වාට්ටුව දෙස බැලූ ඔහු “ කෝ මේ මිනිස්සු, මොකද මේ ඇඳන් හිස්… කියා කෙටි බිත්තියට ඔබ්බෙන් පෙනෙන වාට්ටු දෙස බලා විමසුවේ පුදුමයෙන්. මීට කලින් මධ්‍යම රාත්‍රීයේ වාට්ටුව  නොදුටු අලුතෙන් පත් වී ආ අප විශේෂඥ වෛද්‍යවරයාට මෙය මහත් පුදුමයක් වුණා.

“ඔය ඔක්කොමලා බිම රෙදි, පැදුරු එළාගෙන බුදි… ඇඳන් වල නිදියන්න බයයි මේ අය වැටෙයි කියලා… අනික බොහෝ දෙනෙක්ට පුරුදු නෑ. ගෙවල් වල ඇඳන් නෑ.  කොහොමත්, ගස් යට, කැලෑ වැදිලා රැය පහන් කරපු මිනිස්සුනේ” අපිත් අපට ඇහුණු සහ මේ අම්මලා කීව හේතු පැහැදිලි කර දුන්නා.

කෙටි බිත්තියෙන් එබී බැලූ විට.. ඇඳන් අසල බිම සහ ඒ අවට ගුලි ගුලි ගැසී සිටින පිරිස දුටු විට ඔහුටද කාරණය වැටහුණා.
ඔවැනි සිදුවීම් කොතෙකුත් තිබුණා. ඒවා ඒ කාලයේ පටන් සටහන් කරගෙන ලීවා.

2009 එක්තරා දිනක මා ප්‍රථමයෙන් බ්ලොග් සටහනක් ලීවා….ඉර හඳ යට ආදරේ විඳින්න, from north with love… කියලා. ඉන්පසු මාසෙකට සැරයක් හෝ මාස දෙකකට සැරයක්… හෙමින් හෙමින් ලියැවුණු අනිත් කොනේ විත්ති මේ සටහන් කියවන සියලු දෙනා හරි ආදරයෙන් ආශාවෙන් වැළඳ ගත්තා. උතුරු කොනේ ජීවිත ගොඩ නැගීම් , ජයග්‍රහණ ලියවෙද්දී ඔල්වරසන් නැගූ ඔබ සැම, පරාජයන්, දුක්වැළපීම් වලදී දුක බෙදාගන්නත් අනිත් කොන සමග සිටියා. මට අවශ්‍ය වුණේ රටේ ඉතාම තීරණාත්මක කාලයක , යුද්ධය අවසානයේ රටගොඩ නැගීමේ කර්තව්‍යයට එක පැත්තකින් උර දුන් සෞඛ්‍යය ක්ෂේත්‍රයේ අපි මුහුණ දුන් දේවල් සහ අනිත් කොන වැසියන්ගේ ජීවිත වල හැඩතල ඔබ හා බෙදා ගන්නයි.

කවි ලියමින් ජීවිතේ සංවේදනා සටහන් කරමින් බ්ලොග් පිටුවක් ලියමින් හිටිය මට, යුද්ධය අහවර වුණු කාලයේම උතුරු කොනේ රෝහලක සේවය කරන්නට වුණු මම විටින් විට ලියූ උතුරේ කතන්දර රැස.. අනිත්කොන නමින්ද කවි පොත මනුපුර සක්මන නමින්ද පල වුනා.

ලේක් හවුස් - රැස පුවත්පතට ලියූ සායනික රෝගවල සායනික නොවන සටහන් අවුරුදු දෙකක් පුරා නොකඩවා ලියැවුණේ මා වෙනුවෙන් නිබඳව ඉඩ වෙන් කරන්නට යෙදුණු පුවත්පත සහ රසික ප්‍රජාවකගේ කියැවීම නිසා.

ජීවිතයෙ බොහෝ අඳුරු කාල පසුකරද්දී කඩා වැටෙන්න නොව දරාගන්නට සිත පුහුණු කළ මහා අමාරුම ව්‍යායාමය රෝගී සත්කාරය අතරතුර මේ කළ ලියැවීම්. 

දරුවන්ට කවන පොවන කිරි දෙන එකේ ඉඳන් හිත හදාගන්නට මහ මිනිස්සුන්ට උපදෙස් දෙන වෛද්‍ය කරුණු සරලව කතන්දර හා මුසු කර ලියා තැබූ, දොරට වැඩුමක් නැතිව ජනගත කළ මගේ තෙවැනි පොතේ නවතම මුද්‍රණය ග්‍රන්ථ වෙතින් ලබා ගත හැකියි කියන ආරංචිය අරගෙන ආවේ හිත පිරි සතුටින්.

මේ කවි ටිල ලීවේ පොත මුද්‍රණය වූ කාලයේ...

ඇවිත් මේ පොත ඔබත් අරගන්න
ඔබේ හිතවත් සවිය මට දෙන්න
ගිනි ගන්න මිනිස් හිත් මිස ඔන්න
මේ කතා සතුටු නැහැ සමරන්න

අඬ අඬා ජීවිතේ අත් හරින
රටක් හෙලනා සුසුම් අත ගන්න
මේ රටට නිදහසේ සැනසෙන්න
එහෙව් දුක මැඩිය හැකි මග ගන්න

පොත රැගෙන හෙමි හෙමින් කියවන්න
දුක දරන මිනිස් හිත් හඳුනන්න
නාඳුනන හුස්මකට වෙහෙසෙන්න
හැකි දාක අපට හැක හිනැහෙන්න 

ඉතින් සුබ දසුන් නැත මට දෙන්න
හද ගැහෙන හඬ ඔබත් විඳගන්න 
එහෙව් අකුරක් ඇවිත් ඇහිඳින්න 
පණ ගැහෙන කතා රැස අරගන්න 

පොත ගන්න හැකි තැන්...

සරසවි, සූරිය වැනි පොත් සැල්වලින්ද 

ග්‍රන්ථ.lk වෙබ් අඩවියෙන් නිවසටම ගෙන්වා ගැනීම හෝ මොරටුව ඔවුන්ගේ පොත් සැල වෙතින් ලබාගත හැක. එහිදී  30% වට්ටමක් හිමිවේ.

https://grantha.lk/sayanika-satahan-nowe-bodhini-samarathunga-grantha.html

Tuesday, March 23, 2021

ප්‍රේමණීය මිනිසුන්

ඔබ ගැන අපි ගැන කතාවක් !

රුධිරය වෙනුවෙන් කෘතිම ආදේශක නොමැති බව ඔබ දන්නවා ඇති. ඇස්, ලේ සහ අවයව දන් දෙමින් පාරමිතා පුරන්නාවූ බෝසත්වරුන් අපි මේ මානව සමාජයේ නිරන්තරයෙන් දකිමු. ජාතික රුධිර පාරවිලයන සේවය යනු එවන් බෝසත් දේව ගුණැති මිනිසුන්ගේ පරිත්‍යාගයන්ගෙන් මිනිසුන් වෙනුවෙන් සේවය ලබාදෙන්නාවූ තැනකි.

ප්‍රේමණීය මිනිසුන්, මානව වර්ගයා වෙනුවෙන් කැපකරන ලද තම සිරුරේ කොටස් බොහෝ පරිස්සමෙන් සකසා මිනිසුන්ටම පුදකරන තැනකි. 

ජාතික රුධිර පාරවිලයන සේවය යනු දිවයිනේ රුධිර අවශ්‍යතාවය සපුරන්නාවූ එකම ජාතික සේවයයි. එහි ලබා දෙන සෑම රුධිර බිඳුවක්ම මෙරටේ ස්වේජාවෙන් තම සුරක්ෂිත රුධිරය දානය කරන ලද පරිත්‍යාගශීලීන්ගෙනි.

“ලෝක රුධිර පරිත්‍යාගශීලීන්ගේ දිනය” යනු ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද ලොව පුරා තම රුධිරයෙන් මිනිස් ජීවිත සුරකින් රුධිර පරිත්‍යාගශීලීන් සමරන දිනයයි. 

කොවිඩ් 19 වසංගත තත්ත්වය හමුවේ අප රටේ විවිධ දිස්ත්‍රික්ක සහ ඇතැම් විට මුළු රටටම බල පැවැත්වෙන ඇඳිරි නීතිය, පූර්ණ හෝ අර්ධ වශයෙන් වූ වසා දැමීම් හමුවේ වුවද සෞඛ්‍ය අංශවල සියල්ලෝම රැකියා සඳහා පැමිණියේ කිසිඳු මැසිවිල්ලකින් තොරව ය.

පොදු ප්‍රවාහන සේවය ඇණහිට ඇති අවස්ථාවල වුවද ප්‍රවාහන පහසුකම් පවා සපයමින් සියළු සේවකයින් රැකියාව සඳහා ගෙන්වා ගැනීමට පවා සිදුවිය. 
රුධිරය හෝ රුධිර සංඝටක යනු කෘතිම ආදේශකයක් නොමැති දෙයකි. එමෙන්ම එයින්  වෙන් කරගන්නා මූලිකවම අවශ්‍ය වන රතු සෛල සහ පට්ටිකා යනු කෙටි ජීවී කාලයක් ඇති හෙයින් නිරන්තරයෙන් එකතුකරගත යුතු දේ ය.වර්ථමානයේ පවතින වසංගත කාලයේවුවද රුධිර අවශ්‍යතාවය සඳහා රුධිරය එක් රැස් කිරීම අඛණ්ඩව සිදු කරන ලද්දේ රුධිරය සඳහා කෘතිම ආදේශකයක් නොමැති නිසාය. 

කොවිඩ් 19 ආසාදිත රෝගීන් සංඛ්‍යාව එකෙන් එක වැඩිවෙමින් ගිය ඒ පළමු සති කිහිපය ඔබට මතක ඇති. ගෙවල්වලට වී සියළු ආරක්ෂිත ක්‍රමවේදයන්ට අනුගත වෙමින් ඔබ සමාජයෙන් ඈත්වූ ඒ කාලය ඔබට මතක ඇති. එහෙත් අප රුධිර පාරවිලයන සේවයේ සේවකයින්ට එසේ නිවෙස්වල රැඳෙන්නට හෝ ආයතන තුල රැඳෙන්නට හැකිවූයේ නැත.
කොවිඩ් 19 අවධානම අතේ දරන් සමාජයට බහින්නට සිදුවූයේ ඒ කාලය මුළුල්ලේ ජංගම රුධිර කඳවුරු නොපැවැත්විය හැකි වුයෙන්, රුධිරය එක් රැස් කිරීමට වෙන විකල්පයක් නොවන තැන, ආයතන රෝහල් ලේ බැංකු තුලට බොහෝ සෞඛ්‍යාරක්ෂිත ක්‍රමවේදයන්ගෙන් නීරෝගී බව සපත කරගත් රුධිර පරිත්‍යාගශීලීන් නව්‍ය ක්‍රමෝපායන් රැසක් භාවිතයෙන් ගෙන්වාගැනීමේ වැඩපිළිවෙලක් ආරම්භ කරන ලදි.

වැලිකන්ද නිරෝධායන මධ්‍යස්ථානයේ සේවය කළ මගේ සහෝදර වෛද්‍යවරියක වෙත මා කීවේ පරිස්සමෙන් ආරක්ෂිතව සියල්ල සිදුකරන ලෙසය. එහෙත් ඇය පෙරලා මට පැවසුවේ, ප්‍රවේශම් විය යුත්තේ සමාජයේ සියලු ස්ථර හා ගැටෙන නිරෝගී යැයි උපකල්පනය කළ පුද්ගලයින් හමුවන, අප බව ය. ඒ එකල සමාජයේ තවමත් පරීක්ෂණ මඟින් තහවුරු නොකළ කොවිඩ් ලක්ෂණ නොපෙන්වන පිරිස් සිටිය හැකි නිසාය.

එහෙත් ජාතික රුධිර පාරවිලයන සේවයේ සෞඛ්‍ය සේවක කණ්ඩායම් පසුබට වූයේ නැත. මාස්ක් ග්ලවුස්, මුහුණු ආවරණ පළඳිමින්, අවදානම් අඩු කලාප තුල ජංගම රුධිර කඳවුරු සීමිත පිරිස් සහභාගිත්වයෙන් එක් රැස් වීමකින් තොරව පවත්වමින් කටයුතු කළ අතර, කොවිඩ් රෝගීන් සමාජයෙන් හමුවන කාලයේ වුවද ජංගම රුධිර කඳවුරු සඳහා සහභාගි වූ ඒ ලේ බැංකු සේවයේ සිටින වෛද්‍යවරුන් , ලේකඛාදිකාරී/ ඩිප්ලෝමා  වෛද්‍යවරුන්,  හෙදියන්, මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂකවරුන්, වෛද්‍ය රසායනාගාර තාක්ෂණවේදීන්, කණිෂ්ඨ සේවකයින්, රියැදුරන් සහ පිරිසිඳුකරන කාර්යය මණ්ඩලය යන මේ සියළු දෙනා ගැන බොහෝ කෘතවේදීත්වයක් දැනේ.

මිනිසුන් ගෙවල් ඇතුලටම වෙද්දී අපේ අය සමාජයේ ඕනැම තැනකට යා යුතු වුණා. ඒ හැඟීම කොයිතරම්නම් වීරකමක්දැයි සිතෙන්නේ මමද ඒ කුලයේ අයෙකු නිසා ඇතිවන සියුම් ආඩම්බරයද සමඟිනි.

“මම ගෙදර ගිහින් දරුවන් ළඟට නොගෙන හිටියා” 
ඒ වචන ඔබට අප ගත කළ කාලය ගැන අදහසක් දෙනු ඇතැයි සිතමි.

ඒ මතුද නොව, කොවිඩ් 19 ආසාදිත රෝගීන් සුවවූ පසු ඔවුන්ගේ ප්‍රතිදේහ සහිත රුධිර ප්ලාස්මාව , අසාධ්‍ය රෝගීන් වෙත ලබාදීම සඳහා එකතු කිරීම්, පරීක්ෂා කිරීම, බෙදාවෙන්කිරීම, අවශ්‍ය තත්ත්ව යටතේ ගබඩා කිරීම සහ පාරවිලයනය යන මේ සියල්ල සිදුකළේද ජාතික රුධිර පාරවිලයන සේවයට අයත් වූ රුධිර මධ්‍යස්ථානය සහ ලේ බැංකු තුලදීය. ඒ සඳහා මූලිකත්වය ගත් විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් ඇතුළු සියලු කාර් යය මණ්ඩල සිහිපත් කළ යුතුම ය. ආරක්ෂිත ඇඳුම් මෙවලම් දවටන් ඒ කාර් යය සිදු කළ පර්යේෂණාගාර තුල සේවය කළ වෛද්‍ය පරීක්ෂණ තාක්ෂණිකවේදීන් ද කළ මෙහෙය මතක් කළ යුතුමය. තමන්ගේ රෝගී තත්ත්වයෙන් යන්තම් ගැලවෙද්දීම තමන්ගේ ප්ලාස්මාව පරිත්‍යාග කරන්නට තරම් ඒ මිනිසුන් තුළ දුටුවේ මානවීය ප්‍රේමයේ උතුම් පරිත්‍යාගයේ ගුණයකි.

මේ සියල්ල අතරතුර, ඇඳිරි නීතිය පැවති මොහොතේ වුවද අපේ කැඳවීම් සැලකිල්ලට ගනිමින්,පොදු ප්‍රවාහන සේවා නොමැති කාලයේ තමන්ගේ වියදමින් ප්‍රවාහනය සකසා ගනිමින් දහසකුත් බාධක මධ්‍යයේ දැයට රුධිරය දානය කළ පරිත්‍යාගශීලීන් අප ජාතියට සම්පතක්වෙන්නේ එහෙයිනි. 

 රුධිර අවශ්‍යතා සපුරාගැනීම සඳහා හඳුනාගත් ආරක්ෂිත ප්‍රදේශවල ජංගම රුධිර කඳවුරු  සෞඛ්‍යාරක්ෂිත ක්‍රමවේදවලට අනුකූලව සංවිධානය කළ සංවිධායකවරුන්ද දැඩි අර්බුද හමුවේ වුවද ඒ කළ මෙහෙයට ස්තූති කිරීමට වචන නැති තරම් ය. ත්‍රිවිද හමුදාවල, සිවිල් ආරක්ෂක බලකායේ සහ පොලීසියේ දායකත්වය ද රුධිර පරිත්‍යාගශීලීන් ලෙස ද, සංවිධානයේදී සහයෝගය සහ ආරක්ෂාව ලබා දෙමින් ද නිරන්තරයෙන් අප දිරිමත් කරමින් ජාතික සේවාව වෙත ලැබිණි.

බොහෝ පිරිස් 0112332153 දුරකථන අංකය ඔස්සේ අමතා දිනයක් වෙලාවක් වෙන්කර ගෙන පැමිණියෝය. ඒ සියල්ල වෙනුවෙන් දුරකථන ඇමතුම් ලබාගැනීමේ සිට රුධිර දානය දක්වා වෙහෙසුණු කාර් යය මණඩල මතකයට නැගේ.  (https://nbts.life)  ලියාපදිංචි වීමෙනි.
ඉතින් ඔබට හෘදයාංගම ගෞරවාදර ස්තූතිය පුද කරන්නට මේ සටහන ලියා තබන්නෙමි.

සටහන - වෛද්‍ය බෝධීනී සමරතුංග
ජාතික රුධිර මධ්‍යස්ථානය

Friday, March 19, 2021

හිර ගෙදර කලබලේ

ඒ කාලය අපි වෙහෙසකර සීමාවාසිකය අවසන් කරලා නිදහසක් ලැබූ කාලය යි. අපේ කණ්ඩායමේ එක්කෙනෙක් රාජ්‍ය සේවයෙන් අස් වූ අතර තව කෙනෙක් ගෙවල් ළඟ ඉස්පිරිතාලෙකට මාරුවීමක් රැගෙන තිබුනේ සියල්ලන්ටම හොර රහසේය.  වෛද්‍යවරු ඉල්ලා තිබූ විවිද වාට්ටුවලට ඉතිරිවූ අපි කිහිපදෙනා බෙදා දුන් නමුදු බාහිර රෝගී අංශයෙන් වෛද්‍යවරු ස්ථානමාරුවීම් සඳහා බෙදා හැරිය නිසා විටින් විට අපව එම කොටසට අනුයුක්ත කෙරිනි. ඒවනවිට උතුරේ යුද්ධය අහවරව තිබිණි

රෝහල්වල කෝකටත් තෛලය rho ලා ය. Rho යනු සීමාවාසියකය අහවර කළ වෛද්‍යවරුන්‍ ය.  මමත් මගේ කාමර සගයාත් opd හෙවත් භාහිර රෝගී අංශයේ වැඩ කළ ඉරිදා දිනයක හවස අප වෙත ආවේ අමුතු ඉල්ලීමකි.

"ප්‍රිසන් එකේ කිහිපදෙනෙක් උපවාසයක් කරනවා දවස් ගානක ඉඳන් එයාලට අමාරුයි එනිසා බලලා එන්න යන්න වෙනවා"

" අමාරුනම් කොහොමද බලලා එන්නේ. මෙහෙ ගේන්න එපැයි. ඇරත් ප්‍රිසන් එකේ ? ඇම්බියුලන්ස්වලින් මෙහෙට ගෙන්වමු" අපි කීවද ඔවුන් එකඟ වුණේ නැත.

"ඔගොල්ලො ගිහින්ම බලලා නිර්දේශ ලියලා එන්න, එතන ඉන්න ප්‍රිස්නර්ස්ලා වෙන කාවවත් විශ්වාස කරන්නේ නෑ ඩොක්ටර් කෙනෙක් එතනට ඇවිත් කිව්වොත් උපවාසේ නතර කරලා රෝහල්ගත වෙනවා කියා කියනවා. හරිම අසාධ්‍ය තත්‍ත්වයෙන් ඉන්නේ...එනිසා ඔය දෙන්නා යන්න" කාර් යය භාර වෛද්‍යවරයා අප වෙත දැනුම් දුන්නේය. ඔහු සිටියේ නිවාඩුවේ ගෙදර ගොසින් ය.

"අනේ ඔව් ඩොක්ටර් අපිව පේන්න බෑ , ඒ ගොල්ලොඅපි එක්ක සාකච්ජා කරන්නෙත් නෑ ඩොක්ටර් කෙනෙක් බලනකම් ඒක නවත්වන්නෙත් නෑ. අපි හරි අමාරු අඩියක ඉන්නේ" බන්ධනාගාර නිලධාරියා පැවසුවේය.

රෝහල් ඇම්බියුලන්ස් එකකින් එහි ගිය විට බන්ධනාගාර නිළදාරීන් පැවසුවේ, සිරකරුවන් පිරිස ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පණත යටතේ අත්ඩංගුවට ගත් බවත් ඔවුන් ඉන්නා සිර මැදිරි තුලින් එළියට ඒම ප්‍රතික්ෂේප කරන බවත් අපට එහි ගොස් ඔවුන් බලන්නට සිදුවන බවත් ය.

සිර මැදිරි තියා පොලීසියකට අඩිය නොගැසූ ළාමක , සමාජ අත්දැකීම් අඩු ගැහැණු වෛද්‍යවරියන් දෙදෙනෙකුට මේ වෙලාවේ හිතෙන්න ඇත්තේ මොනවාද ඔබට තේරෙනවා ඇති. ඇත්තටම අපට තීරණයක් ගන්නට නොහැකිය.
අප බාහිර රෝගී අංශය භාර වෛද්‍යවරයාට කතා කර කීවේ කිසිඳු ආරක්ෂාවකින් තොරව සිර මැදිරි අස්සටයාමට අපට නොහැකි බවය.

උපවාස කරමින් බොහෝ අසාධ්‍යව සිටි සිර කරුවන් සමග පණිවිඩකරුවන් යවා සාකච්ජා කළ අතර ඔවුන් පැවසුවේ රෝහල්ගත කරන්නේ නම් අප ඇවිත් ඔවුන් පරීක්ෂාකර බලා නිර්දේශ ඉදිරිපත් කළ යුතු බවය. එතෙක් කිසිසේත් ඉන්නා තැනින් හොලවන්නට බැරි ය. ඔවුන් සිතන්නේ බන්ධනාගාර නිලධාරීන් බොරු කියා ඔවුන් එතැනින් ඉවත්කරන්නට තැත්කරන බව ය.
මේ තත්ත්වය සමඟ නිලධාරීන් බොහෝ සෙයින් කලබල වී ඇත.

"දැන් මේ අය අහන්නේ ඩොක්‍ටර්ස්ලා කියන දේ විතරයි. මේ අයගේ තත්වය එන්න එන්න බරපතල වෙලා. අපි ආරක්ෂාව ගැන ඇප වෙනවා. බය නැතුව යමු ඩොක්ටර්" ඔවුන් පවසයි

වෛද්‍ය අධිකාරිවෙත සහ බාහිර රෝගී අංශයේ කාර් යය භාර වෛද්‍ය නිලධාරියා වෙත දැනුම් දුන් පසු බාහිර රෝගී අංශ බාර වෛද්‍යවරයා කීවේ සති අන්තයේ බාහිරරෝගී අංශයේ සියල්ලෝ නිවාඩු නිසා ඉන්නේ අප දෙදෙනා පමණක් බවය. "දැන් ඔය ගිය එකේ බලලාම එන්න" ඉල්ලීම් කෙරුණි. සමාජ අත්දැකීම් අඩු නමුදු රෝගීසත්කාරයට ඕනෑම දුරක් දුවන අප දෙදෙනා පින්සෙන්ඩුවන සිරකරුවන් සහ ජේලර්වරු සමග ඔවුන්ගේ සිර මැදිරියට ගියෙමු. යන මඟ දෙපස සිරකරුවන් පිරී ඉතිරී අප දෙස දෑස් ‍යොමුකරගෙන සිටී...අපට හැකි තරම් ඉඩදී ඈත්වෙවී නමුත් පොදි කමින් බලා සිටී. ජේලර්වරු කිහිපදෙනෙක් අප වටේ ගමන් කරමින් සිටියෝය.


එකම කාමරයක එම උපවාස කළ සිර කරුවන් පිරිස සිටි අතර ඔවුන් බිම වැතිර සිටියෝය. අප ඇතුල් වූ පසු කාමරයේ අගුළු දැමීය...බිමට නැවී හිඳගෙන හර්ද රිද්මය සහ රුධිර පීඩනය මැන බැලූ අපට තරු පෙනුණි. විජලනය සහ ආහාර නොමැති වීම නිසා මොවුන් අසාද්‍ය වී සිටියහ. මැදිරියෙන් එළියේ සිරකරුවන් පොදි කමින් සිටිනු අපට පෙනුනි.
"ඔබ හැමෝගෙම ප්‍රෙෂර් අඩුවෙලා සෑහෙන ප්‍රශ්න ගොඩකට මුහුණ දෙන්න වෙනවා දැන්ම රෝහල්ගත නොකෙරුවොත්" අපි ඔවුන්ට කී බව මතකය.
ඔවුන් පරීක්ෂා කර බලා සිර මැදිරියෙන් එළියට එද්දී අතුරු සිදුරු නැතුව පිරී සිටි සිරකරුවන් අපට යන්නට  ගෞරවයෙන් ඉඩ සකස් කර දෑත් බැඳ ස්තූති කරමින් සිටියෝය. තවමත් ඒ අවස්ථා මතකයේ රැඳී ඇත්තේ  බොඳ වූ ජායාවක් මෙනි. කළු දුඹුරු නාවර පෙරුණු බිත්තිද බිම වැතිර සිටි සිරකරුවන්ද පමණක් මතක ය.

වහාම රෝහල්ගත කරන්න ! අපේ නිර්දේශ ලියා අප දෙදෙනා නැවත රෝහලට පැමිණියෙමු.
ඉන්පසු යම් කාලයක බන්ධනාගාර රැඳවියන් සහ නිලධාරීන් අතර ගැටුමකින් බන්ධනාගාරයේ prison break නාටකයක් ආරම්භවී තිබුණි. එය දුටු අප, එදා අපව යැවූ අනාරක්ෂිත ගමන ගැන අංශභාර වෛද්‍යවරයා වෙතින් විමසූ විට හේ බොහෝ කණගාටු වී සමාව අයැද සිටියේය. හදිසියේවත් ඔවැනි කලබලයක් අප එහි සිටියදී සිදුවුනානම් ? එහෙනම් අපේ ජීවිත පවා අවදානමේ නොවෙද  කියා බොහෝ වෛද්‍යවරු දොස් කීවෝය.

වෛද්‍ය සේවා කාලයේදී... අපට හිතන්නට බැරි තැන්වල සේවය කරන්නද හිතාගන්නට බැරි ස්ථානවලට ගොස් සේවය සපයන්නද සිදුවේ. ඒවා අප ජීවිතය සෞඛ්‍යය පවා අනතුරේ හෙලනසුළුය.
බෝවන රෝග බොහෝ විට අපටද වැළඳේ. නිරන්තරයෙන් රෝගකාරකවලට නිරාවරණය වන නිසා අපේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මඟින් බොහෝ රෝග කාරක යටපත් කරනවා ඇතියැයි සිතේ.
මනෝවෛද්‍ය වාට්ටුවේ වැඩ කරද්දී සායන එන්නේ නැති හෝ අසාධ්‍ය තත්ත්වයන්ට ලක්වූ රෝගීන් සොයා ඔවුන්ගේ නිවෙස් වෙත පවා යාමට සිදුවූ විට, ඇතැම් රෝගීන් කැති පොලු අමෝරා අප පසුපස දිව ඒ.
බොහෝ විට මෙලෙස යන්නේ පොලිස් නිලධාරියෙක් සමඟය. වේගයෙන් දුවන්නට බැරි මට ඈතින්ම නවතින්න යැයි කියූ හැටිත් මතක් විය. සියල්ල සන්සුන් වූ පසු එහි එන්න යැයි අනෙක් සහෝදර වෛද්‍යවරයා පැවසූ පසු යන්නටත් පුරුදු වූයෙමි.
එහෙත් අදටත් බොහෝ අවදානම් තිබුනද සේවය නොපිරිහෙලා ඉටුකරන්නට අපි උපරිම උත්සහය ගන්නෙමු.
අවුරුදු ගණනාවක් මේ භූමියේ බොහෝ දුෂ්කර පරිසරවල දුක්විඳින මිනිසුන්ගේ දුක ඇසුවෙමි. පිළිසරණ වීමි. හොඳයි, නරකයි කියා බෙදෙන මිනිසුන්ගේ පවා ලෙඩ දුක් කරදර මගේ කරගෙන උදව් කළෙමි. මගේ ජීවිතේ පවා අඳුරේ හෙලමින් ඔවුන්ගෙන් කරදර වන අතර වුවද උදව් කළෙමි.
ඔබට සිතාගැන්මටවත් නොහැකි කාලයක උතුරේ සේවය කළ අතර ඒ කතා පොත් පත් පුවත්පත්වල ලීවා නොව ලියැවුණාය. තවත් මතකයේ රැඳි කතන්දර බොහෝ ය හැකි විටක ලියන්නම්.
(LankaTarget web අඩවිය සඳහා ලියූ ලිපි)

Saturday, March 13, 2021

පිපිරුණු හිත

 


“කොච්චර කිව්වත් ඔයා ඔය කියන තරම් මේ ලෝකේ හොඳ නෑ ඩොක්ටර්’ 

කමලා කොරිඩෝවේ පුටුවේ ඉඳගෙන එහෙට මෙහෙට පැද්දෙන ගමන් තමන්ගේ අතේ තිබුණු තණකොළ ගහ මා දිහාට පෙන්වමින්, 

“මේ තණකොළ ගස් ඊට වඩා හොඳයි” කීවාය. 

කමලා ඇතුළු බොහෝ දෙනෙක් ඒ වෙනකොට නිතර නිතර වාට්ටුවට ආවේ ගියේ ඔවුන්ගේ මනස මූලිකව පැවති ගැටළු නිසා. බොහෝ හිතවත්ව කතා කරන නමුදු ඇතැම් විට තරහා ඇවිස්සී බැන වදී. එවිට එතෙක් හොඳ මිනිසුන් ලෙස ඇයම හැඳින්වූ අප හැම බොහෝම නරක එවුන් යැයි කෑ ගසන්නීය. 

“ගෙම්බෝ කපලා කුරුමිණියෝ මරලා තමා ඕගොල්ලෝ දොස්තරලා වෙලා ඉන්නේ. එහෙම වෙලත් කරන්නේ සත්තු මරන එක. අපි කළෙත් මිනී මරපු එක ඩොක්ටර්ලත් මිනී මරුවෝ මිනී මරුවෝ මිනී මරුවෝ” ඇගේ මේ ගෝරනාඩුව මට මුලදී බොහෝ සංකා ගෙන ආවාය. අප කොයිතරම් ඔවුනට කාරුණික වුවද ඔවුන්ගේ මනසේ ඇතිකරන පෙරළිය තුළ තමන්ට දරා ගත නොහැකි තරම් කම්පනයන් සහ කලබල ඇති කළ බව පෙනෙන්නට තිබුණි. 

“අපි බංකර් වල ඉන්නකොට මට හිතුනෙම ඔළුවට කඩං වැටිලා වැලලෙයි කියලමයි.” ඔවුන් අවසන් කාලයේ ගත කළ මතක එකිනෙක දිග හරී. ශරීරයේ තුවාල සුව වී තිබුනද කඳවුරෙන් නිදහස ලබා පැමිණියද යන්නට තැනක් හෝ බාර ගන්නට නෑයෙක් නොවූයෙන් ඇයට සිදුවුණේ වැඩිහිටි නිවාසයකට යාමට සහ සුව නොවූ මනසට බෙහෙත් ලබා ගැනීමට ය. 

පශ්චාත් ව්‍යසන ක්ලමත අක්‍රමතාවය හෙවත් Post Traumatic stress disorder යනු පුද්ගලයෙකු හට කම්පන  සහගත සිදුවීමකට නිරාවරණය වීමෙන් පසුව වර්ධනය විය හැකි මානසික ආබාධයකි.  ලිංගික අතවර, යුද්ධ, රථවාහන ගැටුම්, ළමා අපයෝජන වැනි සිදුවීම්  සම්බන්ධ සිතුවිලි,  මෙවැනි බොහෝ දේ කම්පන ඇති කරවන සුළුය. ඒ සිදුවීම සමග ඇතිවූ හැඟීම් නිරන්තරයෙන් ඔවුන් තුල කම්පනයක් ඇති කරන අතර ඒ හැඟීම් සිතුවිලි හෝ සිහින නිසා තමන්ටම මානසික හෝ ශාරීරික පීඩා ඇතිකරති. එම ගැටළු නොයෙක් ආකාරයෙන් ඔවුන් තුළින් මතුවේ. ඇතැම් විට තම කිට්ටුම අය හා උරණ වෙමින් හිංසා පැමිණවීම වැනි ලක්ෂණ යුද වැදී විශ්‍රාමිකව සිටින සෙබලුන් කෙරෙන් දැක තිබුණු බව ඇමෙරිකාවේ පලවූ වාර්තාවල සඳහන් වේ.  එමෙන්ම පීටීඑස්ඩී ඇති පුද්ගලයෙකු සියදිවි නසාගැනීම් හා හිතාමතාම ස්වයං හානියක් කරගැනීමේ ද වැඩි අවදානමක් ඇත. 

අපේ රටේ ඇතිවූ අවුරුදු 30ක යුද්ධයෙන් පසු ඒ යුද්ධයට මැදිවූ රණවිරුවාගේ සිට සිවිල් වැසියා දක්වා යුද්ධයේ බිහිසුණු මතක සමග පශ්චාත් යුද කාලයේ මේ මානසික රෝගයට ගොදුරුවූ පිරිස් අපට මුණ ගැසිණි. ඔවුන් වෙනුවෙන් බොහෝ ක්‍රමවේදයන් මනෝවෛද්‍ය සායන හරහා ක්‍රියාත්මක කෙරිණි. සංගීතය, චිත්‍ර සහ නැටුම් ගැයුම් යන මේ දේවල් අඩංගු වැඩමුළු සහ කලා උළෙල ඔවුන් වෙනුවෙන් ලැහැස්ති කළ හැටි මට මතක් වේ. බොහෝ චිත්ත ආවේග සහ දුක් දොම්නස්, තම මනස කලාකාමී යමකට යොමු වීමෙන් අඩුකරගත හැකිවූ බව බොහෝ දෙනෙක් මට පැවසුවෝය. මේ තත්ත්වයට පත් වූයේ ත්‍රස්ත කණ්ඩායමේ සිටි පිරිස පමණක් නොවේ. යුද හමුදා සෙබළුන්ද , හිටපු ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායමේ අයවලුන්ද මේ බිහිසුණු යුද්ධයට මැදිව ජීවිත සහ තම ළබැඳියන් අහිමි කරගත් සිවිල් වැසියන්ද යන මේ සියල්ලෝම මනසින් බොහෝ පීඩා වින්දෝය. 

වැඩිහිටියන් පමණක් නොව කුඩා දරුවන්ද මේ ව්‍යසනවලදී දැඩි ලෙස මනසින් රෝගාතුර විය. බොහෝ පිරිසකට තම මව හෝ පියා අහිමි වූ අතර ඇතැමෙකුට කිසිවෙක් නැතිව අනාථ නිවාසවල දිවිගෙවන්නට සිදු විය. එවැනි අනාථ නිවාසවලට ගොස් ඔවුන්ගේ සුවදුක් විමසා බැලීම එකල අප ඒකකයේ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා විසින් නිරන්තරයෙන් සිදු කළේය. 

“හීනෙන් පේනවා බංකරේ ඉන්නවා කියලා. වතුර ගලනවා පේනවා. බංකරේ වතුර පිරෙනවා පේනවා. පීනගෙන අපි උඩට එන්න විදිහක් හොයනවා හොයනවා ඩොක්ටර් මට හෙලවෙන්නවත් බැරි වෙනවා. බයවෙලා නැගිටිනවා” මේ සිහිනය එවන් යුද්ධෙට මැදි වූ දකුණේ තරුණයෙකුගේ ය. මොවුන් තවමත් උතුරේත් දකුණේත් හුදෙකලා සටනකය. ඔවුන්ගේ හිත් හදාගන්නා යුද්ධයට පිළියම් ගෙනෙන්නේ කෙසේදැයි නොයෙක් තැන කතා බහ කරන බව දකිමි. ලංකාවේ සෑම රජයේ රෝහලකම මනෝවෛද්‍ය සායන තුළින් මොවුන් වෙනුවෙන් ප්‍රතිකාර සහ ක්‍රමවේද ක්‍රියාත්මක කෙරේ. මනෝ උපදේශනය ඉන් එකකි. පුහුණු මනෝ උපදේශකවරුන් සෑම රෝහලකම සිටිති. සාර්ථක උපදේශනය තුළින් ඔවුන්ගේ ගැටළු හඳුනාගැනීමට මෙන්ම, කම්පන පිරි අතීතය අමතක කර දමා යතාර්ථයට මුහුණ දීමට අවශ්‍ය සුවපත් වීමේ ප්‍රායෝගික ක්‍රමවේද පුහුණු කිරීමට හැකිවේ. 

පසුගිය සතියේ සාහිත්‍ය උළෙලකදී මට මුණ ගැසුණු උතුරු කොන සහෝදර සහෝදරියන් අප හමුවේ ගෙන හැර දැක්වූ කතා සිත බොහෝ සුවපත් කරවන සුළු ය. සන්නිවේදනයේ දුර්වලතා නිසා දෙමළ අකුරු සිංහලයට හැරවෙද්දී සිදුවන අලකලංචි නිසා ඔවුන් අපහසුතාවයට පත්වන අයුරුද එහිදී පැවසූහ. රටක ඉතිහාසය ලියන්නේ ඒ කාලවකවානුවේදී ජීවත් වූ ජන කොට්ඨාශය විසිනි. මේ ලියැවෙන වර්ථමානයේදී අප බොහෝ ඉවසීමෙන් දරාගත යුතුය. මන්ද මේ රටේ උතුර දකුණ අවුලමින් නැගුණු යුද්ධයේ ගිනි දැල් මුළුමනින්ම නිවී ගොස් නැති බැවිනි.

වෛද්‍ය බෝධිනී සමරතුංග 
(ලේක් හවුස් - රැස පුවත්පතේ පලවිය)

Thursday, March 4, 2021

මොනවද මෙහෙ තියන අඩුපාඩු ?

අලුතෙන් පත් වී ආ වෛද්‍ය අධ්‍යක්ෂවරයා සියලු වෛද්‍යවරුන් රැස් කර අහන්නේ එකම ප්‍රශ්නයක්.

“කොහොමද මම ඔබට උදව් කරන්නේ ?”
කිසිඳු පිළිතුරක් නොවන තැන ඔහු තව දුරටත් පැහැදිලි කරන්නේ ” මම ඔබට උදව් කළොත් ඔබේ සේවය පහසු කළොත් ඔබට ඔබේ රෝගීන්ට පිහිට විය හැකියි “ කියාය.
නව අධ්‍යක්ෂ ලෙස වැඩ භාරගත් පළමුදවසේම “රෝගී සත්කාරයට වඩා අය කරන මුදල් ප්‍රමාණය වැඩි” ඒකකයක වෛද්‍යවරුන් සේවයෙන් ඉවත් කළ හැටි පුදුමාකාරය…ඇත්තටම හිතා බැලුවොත් පුදුමවෙන්නට දෙයක් නැත. මේ නාටකයක් ය. ඉතින් සැබෑ ලෝකයේ වෙන, නොවෙන දේ සියල්ල මෙහි පෙන්වන නමුත් ඒවා හිතට බොහෝ කිට්ටු ය. මෙහි සිදුවීම් ඇතැම්විට අතිශ්‍යෝක්තීන් යැයි හිතෙන තරම් ය.

වෛද්‍යවරයා මිනිසුන් වෙනුවෙන් වැඩ කළ යුතු බව පෙන්වා දෙමින් පවතින යාන්ත්‍රණයේ අවුල ගැන කතා කරන මෙවන් නාටකයක් දුටුවේ කාලයකින් ය. මෙහි වෛද්‍ය අධ්‍යක්ෂ , සෞඛ්‍ය සේවයේම යාන්ත්‍රණයේ ( සිස්ටම් එකේ) අවුල වෙනස් කරන්නට වෙහෙසෙයි.
මනුෂ්‍යත්වය ඇති වෛද්‍යවරුන් වෙන්නට අනෙකා දිරිගන්වන වෛද්‍ය හේ, හොඳ වෙනුවෙන් වැඩ කරනා වෛද්‍යවරුන් දිරිගන්වනු දකින්නට ලැබෙයි.
මේ වෘතාන්තයකි… රූපවාහිනී ටෙලි නාට්‍ය මාලාවකි.

එහෙව් නාටක නොයෙක් තැන්වල නොයෙක් අයුරින් තත්‍ය ලෝකයේද අඩුවක් නැතිව පෙනෙන තැන් අපමණ ය. එවන් නාටකයක කොටසක් ලියා තබන්නට සිත් විය. මේ වෛද්‍යවරියක විසින් දුෂ්කර රෝහලක සේවය කරන අතර ලියූ සටහනකින් එකකි.

දිනය කිව නොහැකි එක්තරා දිනයකි –

වාට්ටු වල වැඩ අවසන් කොට පහළට පැමිණෙද්දීම ප්‍රධාන මාර්ගයේම පිහිටි ප්‍රාදේශීය රෝහලකඇම්බියුලන්ස් රථයක් නැවැත්වීය. අපේ හිතවතියක් වන ඒ රෝහලේ වෛද්‍යවරිය කඩිමුඩියේ එළියට බැස, කෑ ගසා සියල්ලන් රැස් කර ඇතුල තිබූ ස්ටෙචරය සමග රෝගියා රැගෙන හදිසි සත්කාර ඒකකය වෙත තල්ලු කරගෙන ගියාය.

දහවල් 12 පමණ වූයෙන් ETU (emergency treatment unit) හෙවත් හදිසි සත්කාර ඒකකය එවෙලාවේ බොහෝ කලබල නිසා අපි තිදෙනාද කෑමට නිල නිවාසයට යන ගමන නවත්වා එහි දිව ගියේ උදව් කිරීමටය.

රෝගියා දුටු මතින්ම බොහෝ අසාධ්‍ය යැයි සිතුණි. අපේ හිතවත් වෛද්‍යවරිය කීවේ, බයිසිකලයේ ගමන් ගත් ඔහුව, ටිපර් රථයක් හප්පාගෙන ගොස් ඇති බවය. ඔළුවට හානි සිදු වී ඇත. ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය බලාගෙන සිටියදී පහළ බසී. නාසයෙන් කටින් ලේ ගලයි.ශ්වසන මාර්ග සියල්ලම අවහිර වී ඇත. මොළයට දැඩි හානි සිදුවූ බවක් පෙන්වයි. ඔහුට සිහියක් නැත. නිර්වින්දන වෛද්‍යවරයා බටයක්දමා ශ්වසනය යථා තත්වයට පත් කරන්නට උත්සහ ගත්තද බටය දිගේ පැමිණෙන්නේ ලේ පමණි. හර්දයද අකර්මණ්‍ය වී ඇත. කෙනෙක් කෘතිම හර්ධ ස්පන්දනය ඇති කිරීමට උරස් ප්‍රදේශය තෙරපයි. අපද හැකි අයුරින් උදව් කළෙමු. එහෙත් රිද්මයේ වෙනසක් නැත. දෙතුන් පාර විදුලි සැර දීම මගින් හෘදය ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සහ ගත්තද එය සාර්ථක වූයේ නැත. ඔහු මිය ගොසිනි. අපි අපේක්ෂාභංගව පිටතට පැමිණියෙමු.

එක දරුවෙක් වඩාගෙන තවත් දරුවෙක් අතින් අල්ලාගෙන ඔහුගේ බිරිඳ ETU එකේ දොරකඩ බලාගෙන සිටී. ඇය සිතන්නේ ඔහු ජීව්ත්වේය කියාය. අප නැවත නිල නිවස වෙත ගියෙමු. දැන් රෝහල දෙසින් මහත් විලාප හඬක් ඇසේ. නිර්වින්දක වෛද්‍යවරයා පිටතට පැමිණඔහුගේ බිරිඳට කනගාටුදායක පුවත පවසන්නට ඇති.

තරුණ මව දරුවන් දෙදෙනෙකු සමග තනිවී සිටී. කුලී වැඩ කර එදාවේල සරි කරගත් ඒ තිස් හැවිරිදි තරුණ පියා, ටිපර් රථ බයිසිකල්ගැටුමෙන් ලොව හැර ගොසිනි !

මගේ යෙහෙළියක් මා දෙස බලා “ පේනවා නේද.. තව බයිසිකල් පදිනවා” යැයි මා දෙස ඔරවාගෙන දොඩවයි. ඔව් එය ඇත්තෙන්ම භයානකයි ! (අත්දැකීමෙන් දනිමි.) රජය හෝ වගකිවයුතු ආයතන මෙවැනි මාර්ග අනතුරු ගැන සැලකිලිමත් වෙනවානම් හොඳයි සිතේ.

විශේෂ අමුත්තන් කිහිප දෙනෙක් මාස කිහිපයකට කලින් මේ අනිත්කොන රෝහලට පැමිණියා මතකය. ඒ පැමිණෙද්දී නම් දින 3 ඇතුළතරෝහල කළ එළි වී අමුතුම සිරියක් ගෙන ආවේ ත්‍රිවිධ හමුදා නිලධාරීන්ට පින් සිදු වෙන්නටයි. උත්සවයට කලින් දින එක් නිලදරුවෙක් රෝහලේ පිවිසුම් කොරිඩෝවේදී, හවස වැඩ ඇරී නිල නිවාසයට යමින් සිටින අපට මුණ ගැසිණි.

“මම අහවලා , ඩොක්ටර්ස්ලා කොහේද, කොහොමද කොයි පළාතේද. මෙහෙ හොඳද” යනුවෙන් ඇරඹි කතා බහ අවසානයේ.

“මොනවද ඩොක්ටර් තියෙන අඩු පාඩු” යැයි ඇසුවේය.

“අඩු පාඩු නම් එමටයි. අපට තියෙන්නෙ එකම එක ශල්‍යාගාරයයි.(operation theatre) ඉතින් හදිසි සැත්කම් අවස්ථා පැමිණි විට ඇතුළේකරමින් ඉන්න සැත්කම නවත්වා ඒ ලෙඩා එළියට අරගෙන අර හදිසි සැත්කම කරන්න වෙනවා. එහෙම නැත්නම් ඇතුළේ එක ඉවරවෙනකම් එළියේ ලෙඩා ජිවත්කරන්න සෑහෙන සටනක් දෙන්න වෙනවා”

“ඒ කිව්වේ”

“දැන් හිතන්න, කකුලක් කැඩිච්ච රෝගියෙක්ගේ සැත්කම කරමින් ඉන්නකොට, බබෙක් හම්බුවෙන්න ඉන්න අම්මා කෙනෙක්ගේ ප්‍රශ්නයක් වෙලා හදිසියෙන් සීසර් කරන්න උණොත්. මිනිත්‍තු කිහිපයකින් ඒ දේ කරනන් ඕනේ. හැකි තරම් ඉක්මනින්. ඉතින් එතකොටඅර තියටර් එකේ ඇතුළේ ඉන්න ලෙඩා ඉක්මනින් සිහි ගන්වා එළියට ගන්න වෙනවා.” මම පැහැදිලි කළෙමි.

“ආ හරි. ඔව් ඩොක්ටර් ඒක ගැන මම සටහන් කරගන්නම්”

“තව.. මේ රෝහලේ ලිෆ්ට් එකක්වත් වැඩ කරන්නේ නෑ. දැන් යුද්දෙ ඉවර වෙලා අවුරුදු ගණනාවක් ගතවෙලා. වාට්ටු සහ ශල්‍යාගාර තියෙන්නේ දෙවෙනි තට්ටුවේ. ස්ටෙචර් පිටින් කර මතින් උස්සගෙන තමයි පඩිපෙළ නගින්නේ. හදිසියෙවත් රෝගියා වීල් චෙයා එකේ ගෙනාවොත්, සුළු සේවකයන්ට තේරෙන්නේ නෑනේ රෝගියාගේ තත්වය, එයාලා රෝගියා පයින් පඩිපෙළ දිගේ ගෙනියනවා. මේ ළඟදි දවසකත් පඩිපෙළ පාමුල අම්මා කෙනෙක් බබෙක් ප්‍රසූත කළා. අපි සේරම පල්ලෙහාට දුවලා තමයි දරුවා ගත්තේ. ඒකට අපිට කාටවත් බනින්න බෑ. දරුවෙක් ප්‍රසූත කරද්දී වීල් චෙයා හෝ ස්ටෙචර් එකේ ඒ අම්මව උඩට උස්සගෙන එන්න බෑනේ. සමහර විට හදිසි ප්‍රතිකාර ඒකකයෙන් ශල්‍යාගාරයට ගෙන යන හදිසි රෝගීන් පවා කර මතින් පඩිපෙලින් ගෙන යද්දී කොයි තරම් අමාරුද ඒකට විකල්පයක් නෑ. එනිසා පුළුවන්නම් මේ ලිෆ්ට් දෙකක් බිල්ඩිමේ දෙකොනේ තියෙනවා ඒ දෙක හරි ගස්සලා දෙන්න.”

“හොඳයි ඩොක්ටර්.. මම ඇහුවේ ඩොක්ටර්ස්ලට මොනවා හරි ප්‍රශ්නයක් තියෙනවද මෙහේ. ඉඳුම් හිටුම් , පහසුකම්” එතකොටයි මට තේරුණේ මොහු අසන්නේ අපේ පුද්ගලික අවශ්‍යතා ගැන කියා.

“නෑ අපිට නම් එහෙම කියන්න තරම් අපහසුතාවයක් නෑ. කියන පරක්කුවෙන් අපට අවශ්‍ය සියල්ල අපිට සපයන්න මෙහෙ පිරිස ඉන්නවා. එකම දේ මේවායේ තියෙන දේවල් ඒ ආකාරයෙන් පවත්වාගෙන යන්න ඕනෙකම තියෙන අය හෝ පිරිස නෑ. ඒකියන්නේ maintenance, මේ දේවල් හරියට maintain කරනවානම් හොඳයි. එතකොට ගොඩක් කල් පවතිනවා. අනික අපිට කොහොම හරි එදා වේල කාලා බීලා ඉන්න හැකියාව තියෙනවා, ඒ උණත් මේ ප්‍රදේශයේ ඉන්න මිනිස්සුන්ට නම් සෑහෙන්න අමාරු ඇති. ආර්ථික ප්‍රශ්න දැන් තමා දැනෙන්නේ. කඳවුරුවලින් පිටවෙලානේ ඒ අය.

දැන් පාරවල් හැදෙන නිසා වාහන යනවා නෙමෙයි පියාඹනවා. දවසකට එකක් හෝ දෙකක් මාර්ග අනතුරු මරණ” මම ආයෙත් මාතෘකාවෙන් පිට කියවන බව හිතෙන් මතක් කළ නිසා, කතාව දිග්ගස්සන්නේ නැතුව හමාර කළෙමි.

ඉන් මාස ගණනාවකට පසු බොහෝ මැදිහත් වීම් නිසා දැන් අපට ශල්‍යාගාර දෙකක් ලැබී තිබේ.එනිසා දැන් හදිසි සැත්කම් එසැනින් සිදු කරන්නට අපට හැකියාව තිබේ. ලිෆ්ට් දෙක වැඩ කරවාගන්න නම් සෑහෙන කලක් ගියා.
අප ඒකකයට අලුතෙන් පැමිණි විශේෂඥ වෛද්‍යතුමා කියුවේ… “අඩු තරමේ මේ රෝහලේ සියල්ල අප කියූ සැණින් ක්‍රමානුකූලව සිදුකරන්න පියවර ගන්නවා නේ. ” කියලා. ඒ කතාව නම් සෑහෙන්න ඇත්ත.

Im doing what ever I can to change the unwanted into something productive and healthy.

එහෙම කතාවක් ඇය දිනපොතක ලියා තැබුවා මතක ය.

රෝහලක තතු රැගත් ගැන “new amsterdam” නාටකය ගැන කියන්නට ගිය කතාව දෙසට ආයෙම හැරෙන්නම්.

නමින් නිව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ය , රෝහලක සිදුවීම් වටා ගෙතුනු මනුෂ්‍යත්වයේ කතාවකි.
ඇතැම් දෙබස් සහ සංසිද්ධි හිතේ මල් පුබුදනසුළුය. නෙත අග කඳුළු රඳවන සුළුය. අනුන් වෙනුවෙන් වෙහෙසී තබනා පියවර මතක් කරනා සුළු ය. එසේ දුවන අතර ඇසූ ඇනුම්පද , අපහාස උපහාස මතක් කරවනා සුළු ය.
“විහින් මැරුම් කන්නේ නැතුව රාජකාරිය විතරක් කරන්න” කියා අසාගත් හැටිද මතක් විය.

මේ ලෝකයේ හොඳ සහ නරක දෙකක් ඇත්නම් ඔබට ඉන් මධ්‍යස්තව දෙකම තෝරාගත නොහැක.
බොහෝ ආයතනවල සේවය කරන හොඳ මිනිසුන් කළකිරීම් මැද සේවය කරති. හොඳ වෙනුවෙන් අරගල කරති. පැරදුම හමුවේ සේවය අත් හැර යති. සෞඛ්‍යායතන පාලන ඒකක මගින් සමස්ථ සමාජයේ සුභසිද්ධිය වෙනුවෙබ් වැඩ කළ යුතුය. දූෂණය වංචාව දුටු තැන එය මර්ධනය කළ යුතුය. අවැඩ දැක දැක නිද්‍රාශීලීව සිටින්නේ නම්, අවැඩ වෙන්නේ සමස්ථ මානව සමාජයටම ය.
“People dont leave bad jobs, they leave bad bosses, poor management who dont appreciate their value”
“මිනිසුන් රැකියා අත හැර යන්නේ නැත. ඔවුන් අත හරින්නේ නරක ප්‍රධානීන්, දුර්වල පාලන ඒකක , ඔවුන්ගේ අගයට වෑයමට වටිනාකමක් නොදෙනා තැන් ”

මට ලියන්නට හැකි සීමාවේ සිට මේ වචන කැටි කළේ මෙය හුදෙක් ටෙලිවෘතාන්තයක් පමණක් නොව එදිනෙදා රෝහල් ජීවිත ගත කරන බොහෝ සෞඛ්‍ය සේවකයන්ගේ චිත්ත සන්ථානයේම පරිමාවක් ඇතුලත්කර ලියූ ජීවී සටහන් ගොන්නක් නිසා ය
ඉන් උපුටා ගත් වෛද්‍ය අධ්‍යක්ෂ විසින් කියනා දෙබස් කොටසක් ඔබ වෙනුවෙන් ලියා තබමි.

“Isn’t our job to provide our patients with the best possible care…?
But isnt it also to help people out in the world, not to become patients ?
Even if the system is broken we can offer them a path because if we dont we are just gonna see each generation back here again and again !
Babies returning with obesity before the age of six
Foster kids coming back as psych patients before they can even vote
So we need to break the chain
We can only help people if we our selves are willing to take risks
Cause change is always possible.”

“අපේ රැකියාව රෝගියා වෙනුවෙන් හොඳම සත්කාරය ලබා දීම නොවේද ?
ඒවගේම අපේ කාර් යය විය යුත්තේ ලෝකයම ලෙඩුන් වෙන එක වැලැක්වීම නොවේද ? එහෙම නොකළොත් අපිට හැම පරම්පරාවම රෝහල වෙත පැමිණීම වලක්වාගත හැකි නොවේ.
බිළිඳුන් අවුරුදු හය වෙනකොට අධි ස්ථූලතාවය සමග රෝගී වෙලා මෙහි ඒවි. කැපකරු ක්‍රමයේ සිටින දරුවන් ජන්දය හිමි වයසට එන්නට කලින් මානසික රෝගීන් වෙලා මෙහි ඒවි
එනිසා අපි මේ ක්‍රියාදාමය කඩා බිඳ දමමු.
නිසි ක්‍රමවේදයක් නොමැති වුවද යාන්ත්‍රණය ක්‍රියාවිරහිත වුවද අපට හරි මාර්ගය පෙන්වා දිය හැකි නොවේ ද?
මේ යාන්ත්‍රණයේ දම්වැල් පුරුක් අපි බිඳ දමමු. ඔව් මිනිසුන් වෙනුවෙන් මේ යාන්ත්‍රණය වෙනස් කිරීමට අපට අවදානමක් තිබුනද අපි ඒ අවදානම දරා ගනිමු…
මොකද වෙනසක් කිරීමට අපට හැකිය !

නිව් ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ටෙලි වෘතාන්තය. අප වෘත්තිය ජීවිතයේ වෙනස්ම පැතිකඩක් ඔබට විවර කරනවා ඇත. එමෙන්ම රෝගියා මූලික කරගෙන ඒ වෙනුවෙන් යා හැකි උපරිම දුර ඇවිදින වෛද්‍යවරුන්ට මෙය උපහාරයක්ම වනු ඇත.
(හැකිනම් නරඹන්න. මම Netflix තුලින් නැරඹුවෙමි.)

Break the rules – Heal the system